Transicioni nga karburantet fosile po bëhet një nga çështjet më të nxehta të COP30, me negociatat që po afrohen në orët e fundit. Pavarësisht rritjes së investimeve në energjinë e pastër, ekspertët paralajmërojnë se përparimi drejt një të ardhmeje pa karburante fosile nuk është “duke ndodhur shpejt mjaftueshëm” – emetimet globale ende po rriten.
Në COP28 në Dubai, pothuajse 200 vende ranë dakord për një kalim nga karburantet fosile në sistemet energjetike në një mënyrë “të drejtë dhe të rregullt”, me qëllim arritjen e zero emisioneve deri në 2050. Megjithatë, përparimi u ndal në COP29 në Azerbajxhan për shkak të mosmarrrëveshjeve rreth detajeve të këtij procesi.
Dje, presidenti brazilian Luiz Inácio Lula da Silva, e riktheu kalimin nga karburantet fosile në qendër të bisedimeve për klimën, duke theksuar nevojën për të reduktuar emetimet e gazrave serë. Ai theksoi rëndësinë e një kalimi që respekton mundësitë e çdo vendi.
Pavarësisht se kalimi nga karburantet fosile nuk ishte në axhendën zyrtare, po fitohet mbështetje politike. Më 18 nëntor, ministrat nga mbi 20 vende mbajtën një konferencë shtypi, duke e bërë një thirrje për përfshirjen e një itinerari për këtë kalim në marrëveshjen finale të samitit. Koalicioni aktual përfshin mbi 80 vende, përfshirë shtete të industrializuara dhe vendet në zhvillim.
Bashkimi Evropian po mbështet qëllimin për një itinerar energjitik më të gjerë që përfshin kalimin nga karburantet fosile, duke kërkuar që presidencat e COP-it të zhvillojnë vazhdimisht këtë plan. Shtetet si Britania e Madhe dhe shumë vende të Amerikës së Jugut, si Kolumbia dhe Brazili, janë mbështetëse të fuqishme të itinerarit.
Megjithatë, disa vende do të kundërshtojnë, si Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja, që vazhdojnë të miratojnë projekte karburantesh fosile. Vendet e pasura me karburante në Lindjen e Mesme, si Arabia Saudite, gjithashtu pritet të sfidojnë avancimin e këtyre planeve.
Thirrja për të përfunduar përdorimin e karburanteve fosile nuk është vetëm një çështje ambientale, por është përshkruar si një “imperativ shëndetësor publik”, me ekspertë që paralajmërojnë rrezik për shëndetin nga ndotjet e lidhura me këto karburante. Çdo ndalesë, sipas mjekëve, do të çojë në sëmundje dhe vdekje të parandalueshme. Prandaj, kalimi nga karburantet fosile është jo vetëm një politikë klimaterike e duhur, por dhe një politikë shpëtimtar për shëndetin publik.
