Marrëveshja e nënshkruar mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit për t’i dhënë fund konfliktit në Lindjen e Mesme po shihet me skepticizëm dhe kritika të forta në Izrael.
Një nga zërat më kritikë është ai i Amos Harel, analist i çështjeve të sigurisë në gazetën Haaretz, i cili e cilëson dokumentin si një dështim të dyfishtë për presidentin amerikan Donald Trump dhe kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu.
Sipas Harel, memorandumi i mirëkuptimit i nënshkruar në Versajë përfaqëson në thelb një tërheqje amerikane nga objektivat që u shpallën në fillim të luftës kundër Iranit.
Në analizën e tij, ai argumenton se pavarësisht dëmeve të konsiderueshme ekonomike dhe ushtarake që pësoi Teherani, përfitimet kryesore të marrëveshjes shkojnë në favor të regjimit iranian.
Autori vë në dukje se marrëveshja parashikon fundin e luftimeve, lehtësimin e sanksioneve, rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe një angazhim amerikan për të ndihmuar në rehabilitimin e ekonomisë iraniane.
Në këmbim, sipas tij, Irani ka ofruar vetëm deklarime të përgjithshme për të mos zhvilluar armë bërthamore, pa mekanizma të qartë që garantojnë zbatimin e këtyre zotimeve.
Një nga shqetësimet kryesore të ngritura nga Harel lidhet me rezervat iraniane të uraniumit të pasuruar.
Ai thekson se marrëveshja nuk jep një zgjidhje konkrete për qindra kilogramë uranium të pasuruar në nivele të larta, por vetëm parashikon që çështja të diskutohet në negociatat e ardhshme.
Sipas tij, kjo krijon një paradoks të madh strategjik: sapo Irani të përfitojë nga heqja e sanksioneve dhe normalizimi ekonomik, motivimi për të bërë lëshime të tjera mund të reduktohet ndjeshëm.
Në analizë argumentohet gjithashtu se Trump e kuptoi relativisht shpejt se lufta nuk po prodhonte rezultatet e pritshme.
Objektivi për dobësimin vendimtar ose rrëzimin e regjimit iranian nuk u realizua, ndërsa mbyllja e Ngushticës së Hormuzit shkaktoi tronditje në tregjet globale të energjisë dhe rriti presionin mbi administratën amerikane.
Për Harel, vendimi i Trump-it për të nënshkruar marrëveshjen ishte në thelb një mënyrë për t’u shkëputur nga një konflikt që po bëhej gjithnjë e më i kushtueshëm politikisht brenda Shteteve të Bashkuara dhe që po shkaktonte tensione edhe me aleatët arabë të Washington-it në Gjirin Persik.
Analisti izraelit vëren se zhvillimet e fundit kanë ekspozuar gjithashtu kufijtë e marrëdhënies mes Trump-it dhe Netanyahu-t.
Edhe pse të dy liderët u shfaqën për muaj të tërë në një linjë të përbashkët politike dhe ushtarake, marrëveshja tregoi se interesat strategjike të Washington-it dhe Tel Avivit nuk janë domosdoshmërisht të njëjta.
Një tjetër element që shqetëson autorin është fakti se marrëveshja nuk kufizon programin raketor balistik të Iranit dhe përfshin armëpushim edhe në Liban, duke kufizuar aftësinë e Izraelit për të vepruar ushtarakisht kundër Hezbollahut.
Në fund të analizës, Harel arrin në përfundimin se rezultati politik dhe strategjik i luftës është shumë larg pritshmërive që kishin udhëheqësit izraelitë pas sulmeve të 7 tetorit.
“Marrëveshja iraniane nuk është vetëm dështimi i Trump-it; është edhe dështimi i Netanyahut”, shkruan ai, duke argumentuar se lufta që nisi me synimin për të ndryshuar ekuilibrat e sigurisë në rajon mund të mbahet mend si një humbje strategjike për Izraelin.
