Vala rekord e të nxehtit që ka përfshirë Europën gjatë javëve të fundit nuk ka sjellë vetëm temperatura ekstreme dhe pasoja për shëndetin publik, por ka hapur edhe një debat të gjerë kulturor mes Evropës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës mbi përdorimin e ajrit të kondicionuar.
Në një analizë të botuar nga revista amerikane “The Atlantic”, gazetari Thomas Chatterton Williams argumenton se debati për kondicionerët shkon përtej teknologjisë dhe klimës, duke reflektuar mënyra të ndryshme të të menduarit mbi rehatinë, sakrificën dhe mënyrën e jetesës.
Europa po përballet me temperatura rekord, me disa zona të Francës që kanë arritur afërsisht 44 gradë Celsius. Autoritetet raportojnë viktima, të mbytur në lumenj e liqene gjatë përpjekjeve për t’u freskuar, si dhe qindra persona të shtruar në spitale për shkak të vapës ekstreme.
Ndërsa temperaturat vazhdojnë të rriten, shumë komentatorë amerikanë kanë kritikuar vendet europiane për mungesën e sistemeve të kondicionimit në banesa, shkolla dhe ambiente publike.
Në rrjetet sociale, figura të njohura të botës së teknologjisë dhe ekonomisë kanë argumentuar se Europa duhet të investojë më shumë në ajrin e kondicionuar për të mbrojtur jetën e qytetarëve.
Sipas Thomas Chatterton Williams, dallimi mes dy kontinenteve nuk lidhet vetëm me klimën, por me mënyrën se si shoqëritë e perceptojnë shqetësimin fizik. Amerikanët kanë prirjen ta shohin vapën si një problem që duhet zgjidhur me teknologji dhe infrastrukturë, ndërsa europianët shpesh e konsiderojnë atë si një pjesë të jetës që duhet përballuar.
Në SHBA, kondicioneri është bërë pjesë e pandashme e përditshmërisë. Zyrat, qendrat tregtare, makinat dhe banesat funksionojnë zakonisht me temperatura të kontrolluara, shpesh aq të ulëta sa njerëzit mbajnë veshje të trasha edhe gjatë verës.
Në anën tjetër, shumë europianë e shohin përdorimin masiv të kondicionerëve si simbol të konsumit të tepruar dhe shpërdorimit të energjisë. Kjo lidhet edhe me traditat historike të kursimit dhe kujtesën kolektive të periudhave të luftës, mungesave dhe vështirësive ekonomike.
Autori sjell si shembull Parisin, ku ndërtesat historike dhe rregullat urbanistike e bëjnë më të vështirë instalimin e kondicionerëve. Në shumë zona të kryeqytetit francez kërkohen leje të posaçme për vendosjen e njësive të jashtme, me qëllim ruajtjen e pamjes arkitekturore të qytetit.
Megjithatë, ai pranon se vala e tanishme e të nxehtit ka nxjerrë në pah kufijtë e këtij modeli. Shkolla pa sisteme ftohjeje janë detyruar të mbyllen, repartet spitalore po përballen me temperatura të larta, ndërsa transporti publik dhe shërbimet emergjente janë vënë nën presion të madh.
Në Francë, debati ka marrë edhe ngjyrime politike. E djathta e udhëhequr nga Marine Le Pen ka kërkuar zgjerimin e përdorimit të kondicionerëve, duke akuzuar qeverinë dhe ambientalistët se kanë neglizhuar një çështje që lidhet drejtpërdrejt me cilësinë e jetës dhe sigurinë e qytetarëve.
Sipas autorit, zgjidhja nuk qëndron as te refuzimi i plotë i kondicionerëve dhe as te përdorimi i pakufizuar i tyre. Ai argumenton se Evropa duhet të përshtatet me realitetin e ri klimatik dhe të investojë më shumë në sisteme ftohjeje, veçanërisht në spitale, shkolla, transport publik dhe institucione të tjera kritike.
“Amerikanët mund të jenë bërë tepër të padurueshëm ndaj vapës, por edhe refuzimi kategorik i kondicionerëve në disa raste është i pajustifikueshëm”, përfundon analiza.
Debati mbi ajrin e kondicionuar po shndërrohet kështu në një simbol të ndryshimeve më të mëdha që sjell kriza klimatike, duke sfiduar zakonet, kulturat dhe mënyrën se si shoqëritë europiane dhe amerikane e kuptojnë rehatinë dhe përshtatjen ndaj motit ekstrem.
