Kasowitz dhe Mishcon de Reya: 365 ditë përballë mohimit të të drejtës për proces të rregullt ligjor
Më 10 shkurt 2026, shënohet 1-vjetori i paraburgimit të Kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, nga Strukturat e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK). Gjatë këtyre 365 ditëve, rasti i Veliajt ka sjellë në pah abuzimin e procedurave të paraburgimit në Shqipëri. Ai është mbajtur nën akuza të paqarta, pa prova që të justifikonin rrezikun e arratisjes apo pengimin e drejtësisë.
Çështja e Veliajt është bërë simbol i shkeljes së të drejtave të njeriut në një demokraci të paqëndrueshme si ajo e Shqipërisë, duke demonstruar sesi persekutimi politik mund të shkatërrojë mundësitë për një proces të drejtë. Ndalimi i tij filloi në shkurt 2025, pa asnjë akuzë konkrete deri në korrik, kur Këshilli Bashkiak kërkoi shkarkimin e tij, një veprim që dukej se synonte të heqë të drejtën e përfaqësimit nga votuesit e Tiranës.
Për më tepër, Veliaj ka hasur vështirësi të mëdha në mbrojtjen e tij: iu mohua qasja në mbi 60,000 faqe provash që do të ndihmonin në formimin e një mbrojtjeje efektive. Prokurorët e SPAK justifikojnë mbajtjen e tij nga paraburgimi duke u thirrur në faktin se ai kërkoi ndihmë ligjore në SHBA, e cila është parë si një shkelje e së drejtës për mbrojtje.
Daniel J. Fetterman, një nga avokatët e tij, e përshkruan rastin si një persekutim të hapur, duke theksuar se trajtimi i Veliajt bie poshtë standardeve ndërkombëtare të drejtësisë. Megjithatë, ka pasur shenja të kundërshtimit ndaj këtij trajtimi, përfshirë vendimin e Gjykatës Kushtetuese që konfirmoi mandatin e tij.
Komuniteti ndërkombëtar ka shprehur shqetësime në lidhje me këtë çështje, duke theksuar se paraburgimi i tij dëmton përfaqësimin demokratik. Një letër e përbashkët nga 76 kryetarë bashkish nga Ballkani, gjithashtu thekson se përdorimi i paraburgimit ndaj zyrtarëve të zgjedhur përbën rrezik për demokracinë.
Mendimi i gjerë është se paraburgimi i Veliajt duhet të përfundojë, sepse mbajtja e tij dhe shkelja e të drejtave themelore minojnë reformat në Shqipëri dhe qëllimet e saj për anëtarësim në BE. Ndaj, kërkohet mbështetje nga liderët globalë dhe organizatat demokratike për lirimin e menjëhershëm të tij.
