Qytetet e vogla italiane po ofrojnë shtëpi për vetëm 1 euro, në përpjekje për të ringjallur komunitetet që po përballen me shpopullim të thellë dhe rënie ekonomike. Iniciativa, e njohur si programi i “shtëpive 1 euro”, ka tërhequr vëmendjen ndërkombëtare duke ofruar mundësi për individët që kërkojnë një fillim të ri në fshatra të qetë mes kodrave italiane.
Programi u bë i njohur për herë të parë në vitin 2008 në Salemi të Siçilisë, kur kryebashkiaku i atëhershëm, Vittorio Sgarbi, vendosi të shesë shtëpi të braktisura për një çmim simbolik, në mënyrë që të tërhiqte investitorë të huaj dhe të ringjallte ekonominë vendase. Pas suksesit fillestar, dhjetëra fshatra të tjera e ndoqën shembullin. Sipas portalit 1eurohouses.com, rreth 73 fshatra në Itali janë përfshirë ose janë në proces për të nisur këtë skemë.
Megjithatë, programi nuk është aq i thjeshtë sa duket. Shumica e komunave kërkojnë që blerësit të rinovojnë shtëpitë brenda një periudhe të caktuar dhe, në disa raste, të banojnë aty me kohë të plotë ose të hapin një biznes. Në shumë raste, për shkak të interesit të lartë, çmimi final i pronave e kalon ndjeshëm 1 euron fillestare.
Sipas autoriteteve lokale, programi është një mjet i fuqishëm për të frenuar rënien demografike dhe për të stimuluar ekonominë vendase. Në qytetin e Mussomelit në Siçili, për shembull, janë shitur mbi 125 shtëpi dhe janë gjeneruar rreth 7 milionë euro në ekonomi përmes ndërtimit, turizmit dhe shërbimeve të tjera ndihmëse.
Një shembull tjetër është Montieri në Toskanë, ku janë shitur mbi 70 shtëpi dhe janë hapur 30 biznese të reja. Kryetari i bashkisë, Nicola Verruzzi, thotë se programi e ka kthyer qytetin nga një vend thuajse i braktisur në një komunitet aktiv, duke tërhequr familje të reja dhe investime.
Sidoqoftë, nuk mungojnë as shqetësimet. Disa ekspertë dhe banorë vendas shprehin frikë për transformimin kulturor të këtyre qyteteve, që mund të shndërrohen në atraksione për të huajt dhe të humbin identitetin lokal. Sociologët theksojnë se ndonëse programi po sjell gjallëri ekonomike, ai gjithashtu rrezikon të “Disney-fikojë” vendet, duke i kthyer në skena të kuruara për turistët dhe jo më në komunitete të vërteta.
Në qytetin Sedini të Sardenjës, i cili nisi zyrtarisht programin “Sedini per la rinascita”, reagimi i banorëve ka qenë i përzier. Pavarësisht promovimit dhe përfshirjes së figurave vendase si zëvendëskryetarja Angela Fresi dhe aktivistja Liliana Forina, vetëm pak banorë kanë pranuar të shesin shtëpitë e tyre. Sipas zyrtarëve lokalë, hezitimi lidhet me mungesën e besimit dhe dëshirën për të ruajtur mënyrën tradicionale të jetës.
Ndërkohë, emigrantë nga vende si SHBA-të, Kanadaja apo Holanda kanë nisur të blejnë shtëpi në këto qytete. Disa i përdorin për pushime, të tjerë synojnë të jetojnë aty me kohë të plotë. Megjithëse blerja e një shtëpie për 1 euro tingëllon si një ëndërr, procesi përfshin burokraci të ndërlikuar dhe rinovime të shtrenjta, diçka që shumë prej blerësve e shohin më shumë si aventurë sesa si problem.
Përfundimisht, Italia përballet me një pyetje të thellë: si mund të mbijetojnë qytetet e saj historike pa humbur shpirtin e tyre? Dhe kush do të jenë banorët që do të mbajnë gjallë këto komunitete në të ardhmen?
Programi “shtëpia 1 euro” mbetet një përpjekje e guximshme për të ringjallur jetën në qytetet italiane që po zbrazin, por suksesi i tij afatgjatë do të varet jo vetëm nga numri i shtëpive të shitura, por nga aftësia për të ndërtuar komunitete të qëndrueshme dhe të përfshira./The Guardian
