Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka bërë një hap të guximshëm duke emëruar “Diellën”, një ministre të krijuar me Inteligjencë Artificiale, në kabinetin e tij. Kjo lëvizje vjen në kontekstin e një përpjekjeje për të përmirësuar qeverisjen dhe për të adresuar problemet e korrupsionit, një sfidë e njohur për Shqipërinë. Diella, e cila tashmë është prezente në faqen e internetit të qeverisë e-Albania, do të mbikëqyrë prokurimin publik. Rama beson se AI mund të kontribuojë në dhënien e tenderëve më të drejtë, duke pasur parasysh se vendi ka marrë një shkallë të ulët prej 42 nga 100 në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit nga Transparency International.
Megjithatë, emërimi i Diellës është më shumë simbolik se sa praktik. Kushtetuta shqiptare kërkon që anëtarët e kabinetit të jenë njerëz, kështu që do të jetë e nevojshme që njerëzit të vendosin mbi buxhetin dhe prioritetet e qeverisë. Rama, i njohur për depërtimin e tij në Bashkimin Evropian që nga marrja e detyrës në 2013, gjithashtu përballet me akuzat për korrupsion dhe prapambetje demokratike.
Historikisht, qeveria shqiptare ka pasur vështirësi me teknologjinë; për shembull, në vitin 2022, një sulm kibernetik masiv nga Irani paralizoi shërbimet qeveritare për javë të tëra, gjithashtu duke ngjallur shqetësime mbi sigurinë e infrastrukturës digjitale. Pavarësisht kësaj, Rama thekson rëndësinë e teknologjisë për të luftuar korrupsionin.
Në një kontekst më të gjerë, përpjekja e Shqipërisë për të integruar AI në qeverisje është një hap përpara në krahasim me vendet e tjera, përfshirë Shtetet e Bashkuara, ku aplikimi i artificialeve mbetet prapa industrisë private. Kina, nga ana tjetër, po udhëheq në këtë fushë, duke zbatuar AI në mënyrë efikase në sektorët publikë dhe privatë.
Në përfundim, emërimi i një ministreje artificiale është një përpjekje simbolike që mund të inkurajojë qeveritë në mbarë botën të përqafojnë teknologjitë e reja për përmirësimin e qeverisjes, edhe nëse sfidat e mëdha si korrupsioni mbeten ende të pranishme.
