Ushqimi i pasigurt vazhdon të jetë një nga kërcënimet më të mëdha për shëndetin publik në botë.
Sipas vlerësimeve të reja të publikuara nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), çdo vit regjistrohen rreth 866 milionë raste sëmundjesh dhe 1.5 milionë vdekje të lidhura me konsumimin e ushqimit të kontaminuar.
Fëmijët nën 5 vjeç, grupi më i rrezikuar
Sipas raportit, fëmijët nën moshën pesë vjeç kanë pothuajse tre herë më shumë gjasa të sëmuren nga ushqimi i pasigurt krahasuar me të rriturit dhe fëmijët më të mëdhenj.
Edhe pse përbëjnë vetëm rreth 9% të popullsisë globale, ata përbëjnë gati një të tretën e të gjitha rasteve të sëmundjeve që transmetohen nga ushqimi. Më të shpeshtat janë sëmundjet diarreike, të cilat mund të jenë fatale në këtë grupmoshë të brishtë.
Përveç infeksioneve, rreziku vjen edhe nga ekspozimi ndaj substancave kimike si merkuri dhe plumbi, të cilat mund të dëmtojnë zhvillimin e trurit dhe të shkaktojnë probleme afatgjata neurologjike dhe zhvillimore.
Shkaqet dhe ndikimi global
OBSH vlerëson se shumica e sëmundjeve vijnë nga baktere, viruse dhe parazitë të transmetuar përmes ushqimit (rreth 860 milionë raste në vitin 2021). Ndërkohë, ndotjet kimike janë përgjegjëse për një pjesë disproporcionale të vdekjeve.
Në vitin 2021, rreth 73% e vdekjeve nga ushqimi i kontaminuar lidhen me substanca kimike. Ndër to, arseniku inorganik dhe plumbi përbëjnë pjesën më të madhe të rasteve fatale, pasi rrisin rrezikun për sëmundje të zemrës dhe kancer.
Pabarazitë globale
Raporti thekson se barra më e madhe e sëmundjeve nga ushqimi i pasigurt bie mbi Afrikën dhe Azinë Juglindore, të cilat së bashku përbëjnë rreth 75% të rasteve globale dhe 60% të vdekjeve.
Fëmijët dhe komunitetet me të ardhura të ulëta janë më të prekurit, për shkak të kushteve më të dobëta të higjienës, ujit të pastër dhe sistemit shëndetësor.
Kostoja ekonomike dhe thirrja e OBSH-së
Përveç ndikimit në shëndet, ushqimi i pasigurt ka edhe pasoja të mëdha ekonomike. Në vitin 2021, humbjet nga produktiviteti arritën rreth 310 miliardë dollarë, ndërsa duke marrë parasysh ndryshimet në koston e jetesës në vende të ndryshme, kjo shifër shkon deri në 647 miliardë dollarë.
Drejtori i përgjithshëm i OBSH-së, Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, theksoi se siguria ushqimore prek çdo familje dhe çdo vakt ushqimor.
Ai tha se vendet tani kanë të dhëna më të sakta për të kuptuar se ku është barra më e madhe dhe për të ndërmarrë masa konkrete për mbrojtjen e shëndetit publik.
Ekspertët theksojnë se përmirësimi i ujit të pijshëm, higjienës, praktikave të përpunimit të ushqimit dhe aksesit në kujdes shëndetësor janë thelbësore për uljen e rrezikut.
Raporti i ri i OBSH-së analizon 42 rreziqe kryesore të transmetuara nga ushqimi në 194 vende gjatë periudhës 2000-2021. Ai paralajmëron se ndryshimet klimatike, globalizimi dhe rezistenca ndaj antibiotikëve po e përkeqësojnë më tej situatën.
Ekspertët kërkojnë një qasje të integruar “One Health”, që lidh shëndetin e njerëzve, kafshëve dhe mjedisit, për të parandaluar ndotjen në burim dhe për të ulur ndikimin e këtij problemi global.
