Nga Taulant Bica:
𝐍𝐣𝐞̈ 𝐤𝐮𝐧𝐝𝐞̈𝐫𝐚𝐫𝐠𝐮𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐧𝐝𝐚𝐣 𝐝𝐞𝐤𝐥𝐚𝐫𝐚𝐭𝐞̈𝐬 𝐩𝐮𝐛𝐥𝐢𝐤𝐞 𝐭𝐞̈ 𝐳.𝐁𝐞𝐧 𝐁𝐥𝐮𝐬𝐡𝐢 𝐢 𝐜𝐢𝐥𝐢 𝐩𝐫𝐞𝐭𝐞𝐧𝐝𝐨𝐧 𝐬𝐞 𝐚𝐟𝐫𝐢𝐦𝐢 𝐢 𝐭𝐞̈ 𝐫𝐢𝐧𝐣𝐯𝐞 𝐦𝐞 𝐟𝐞𝐧𝐞̈ 𝐞̈𝐬𝐡𝐭𝐞̈ 𝐩𝐫𝐨𝐝𝐮𝐤𝐭 𝐢 𝐧𝐣𝐞̈ 𝐯𝐚𝐤𝐮𝐦𝐢 𝐭𝐞̈ 𝐭𝐡𝐞𝐤𝐬𝐮𝐚𝐫 𝐢𝐝𝐞𝐧𝐭𝐢𝐭𝐞𝐭𝐢.
Në diskursin publik shqiptar është artikuluar shpesh ideja se rritja e interesit të të rinjve për fenë lidhet ngushtë me varfërinë, pasigurinë ekonomike dhe boshllëqet identitare. Së fundëmi e ritheksoi edhe shkrimtari i mirënjohur z. Ben Blushi. Edhe pse ky shpjegim tingëllon bukur, ai mbetet i pjesshëm dhe reduktiv. Fenomeni i religjionit tek të rinjt është shumë më komplekse dhe nuk mund të shpjegohet vetëm si reagim ndaj krizave sociale.
Së pari, studimet sociologjike ndërkombëtare tregojnë se rikthimi i të rinjve drejt religjionit është fenomen global, i pranishëm edhe në shoqëritë ekonomikisht të qëndrueshme. Pew Research Center (2018) raporton se brezi i ri në SHBA, Europën Perëndimore dhe Azi tregon interes të shtuar për spiritualitetin, pavarësisht standardeve të larta të jetesës. Kjo e dobëson argumentin që afrimi me fenë vjen si pasojë e varfërisë dhe e “vakumit identitar”.
Në fakt, siç thekson edhe Emile Durkheim: ‘feja përmbush një funksion themelor shoqëror.’ Ajo krijon kohezion, kuptim dhe orientim moral. Ndërtimi i identitetit nuk është proces aq i thjeshtë sa të kufizohet vetëm në aspektin ekonomik. Ai është një proces kuptimor, etik dhe kulturor.
Në këtë kontekst, të rinjtë shqiptarë nuk po i drejtohen fesë si strehë e dëshpërimit, por si burim qëndrueshmërie morale dhe orientimi jetësor. Kjo shfaqet qartësisht edhe në praktikën fetare. Një i ri që ndjek rregullisht obligimet fetare, leximin e teksteve të shenjta apo jeton me moral, nuk është person i rraskapitur nga dështimi, por individ që ushtron vetë-disiplinë, qëllimshmëri dhe pjekuri morale.
Edhe brenda perspektivës Islame, ideja se besimi lind nga boshllëku bie ndesh me tekstet themelore. Kur’ani e përshkruan njeriun si qenie e krijuar me “fitrah”, me natyrën e brendshme që kërkon lidhjen me Zotin (Kur’an 30:30). Kjo tregon se prirja drejt besimit lind natyrshëm, jo si reagim ndaj diçkaje. Pra, të rinjtë që i drejtohen fesë nuk po kërkojnë “strehë nga realiteti”, por po kërkojnë kuptim dhe harmoni me vetveten, një kërkim që në fakt feja e konsideron pjesë të natyrës njerëzore.
Si përfundim, vlen të ritheksohet se rritja e interesit të të rinjve për fenë nuk mund të shpjegohet thjesht si dëshmi e dëshpërimit social apo boshllëkut identitar. Ajo është shenjë e një fenomeni shumë më të thellë, ku individi kërkon më shumë kuptim, integritet moral dhe marrëdhënie të qëndrueshme me botën dhe me veten.
Andaj, ky interesim nuk është boshllëk por pjekuri. Nuk është simptomë e dështimit të rinisë, por dëshmi se brezi i ri ende i beson vetes, vlerave dhe udhëzimit shpirtëror. Në një realitet ku pasiguritë rriten, feja nuk është arratisje por orientim.
