Nga një Gomar:
I. Derri i Vjetër
Për dyzet e pesë vjet, Fermën e Kodrës e sundoi Derri i Vjetër. Ai ndërtoi dhjetëra mijëra strehë betoni nëpër fusha, “se mos na sulmon gjithë bota.” Bota nuk erdhi kurrë. Kafshët hanin bar të hollë, këndonin këngët e Derrit dhe mësuan të mos shikonin kurrë përtej gardhit.
Kur Derri vdiq, kecat e rinj u ngjitën në gardh. Panë se fermat përtej kodrave kishin drita, hambarë të lyer dhe grazhde plot gjithë vitin.
“Liri!” bërtitën. Porta ra.
II. Shëruesi
I pari që u ngjit mbi fuçi ishte një Dem i rëndë, që dikur kishte qenë shëruesi i fermës. Ai kishte qepur zemra në kohët e vjetra, dhe kafshët i besuan duart e tij.
“Mjaft më strehë betoni! Do të bëhemi si fermat përtej kodrave!”
Kafshët brohoritën. Por Demi vuri re se fuçia ishte vend i bukur për të qëndruar, dhe nuk i pëlqente të zbriste. Kush e kundërshtonte, e gjente stallën e vet në fund të baltës.
Pastaj erdhën Dhelprat me Grazhdet e Arta: “Na jepni një thes drithë sot, muajin tjetër ju kthejmë dy.” Gjyshet dhanë barin e dimrit. Familjet shitën lopën e vetme. Demi u buzëqeshte Dhelprave dhe heshtte.
Në pranverën e shtatë, grazhdet ishin bosh. Dhelprat ishin zhdukur. Ferma mori flakë. Kafshët thyen armatorinë dhe qëlluan në qiell me muaj të tërë. Shumë vdiqën. Shumë të tjerë u futën në varka të kalbura drejt bregut matanë detit.
Demin e zbritën nga fuçia. Por ai nuk u largua nga oborri. Qëndroi në cep, duke pritur.
III. Piktori
Pas disa vitesh doli një Çafkë shumë e gjatë. Kishte studiuar artin në fermat përtej kodrave dhe fliste gjuhën e tyre bukur. Hambarët gri i lyente portokalli, jeshil e vjollcë. Vizitorët nga jashtë bënin fotografi: “Sa moderne! Sa shpresëdhënëse!”
“Demi është e kaluara,” tha Çafka nga fuçia. “Unë jam e ardhmja. Së shpejti do të hyjmë në Kullotën e Madhe përtej kodrave.”
Kafshët brohoritën përsëri.
IV. Fusha e Gjethes së Gjelbër
Në një fshat larg në jug, në kodrat e pjerrëta, filloi të rritej Gjethja e Gjelbër. Në fillim në një fshat. Pastaj në çdo luginë, në çdo arë, deri në oborret e shkollave.
Natën vinin karroca të huaja dhe e mbushnin gjethen në thasë drejt bregut matanë.
Rojet e Çafkës shikonin nga ana tjetër. Disa prej tyre ngarkonin vetë thasët.
Kur fermat fqinje pyetën me zë të lartë, Çafka mblodhi gazetarët, dogji dy arë para kamerave dhe tha: “E fituam luftën!”
Të nesërmen, karrocat erdhën sërish.
V. Furrat që nuk digjnin
Një ditë Çafka shpalli: “Do të ndërtojmë tri Furra të Mëdha që do ta djegin gjithë plehrat e fermës! Do të jemi më të pastërt se fermat përtej kodrave!”
Ferma pagoi. Pagoi për vite me radhë. Pagoi më shumë se për spitale dhe shkolla bashkë.
Furrat nuk u ndezën kurrë si duhet. Njëra mbeti gjysmë e ndërtuar. Tjetra digjte vetëm letra. E treta ishte vetëm një mur me një tabelë të bukur.
Plehrat mbetën në fusha. Por paratë u dogjën me të vërtetë, me shpejtësi të jashtëzakonshme, në xhepat e disa dhelprave të reja që kishin lidhje me oborrin e Çafkës.
Kur roja i drejtësisë, një Buf i ri i ardhur nga jashtë, filloi të gërmonte, disa nga ndihmësit e Çafkës përfunduan në kafaz. Çafka u habit shumë: “Unë nuk dija asgjë! Unë vetëm pikturoja!”
VI. Kushërinjtë
Çdo zyrë e fermës kishte një portë. Dhe pas çdo porte rrinte një kushëri.
Kushëriri i Çafkës ruante drithin. Kunati i ministrit ndante tokën buzë lumit. Nipi i Demit, kur Demi kishte qenë në fuçi, kishte fituar çdo tender rrugësh, edhe rrugëve që nuk u ndërtuan kurrë.
Kafshët e reja që studionin vite të tëra, me diploma nga fermat më të mira, shkonin në zyrë dhe dëgjonin: “Kë ke ti këtu?”
Ato nuk kishin njeri. Ndaj morën rrugën e kodrave.
VII. Ishulli i Lagunës
Në gjirin e jugut kishte një ishull të vogël, ku dikur rrinin ushtarët e Derrit të Vjetër. Përreth tij ishte një lagunë e qetë, ku pushonin flamingot rozë çdo dimër.
Një ditë erdhi një Pallua i pasur nga përtej oqeanit, me pendë të arta dhe me shumë miq të fuqishëm.
“Ky ishull do të bëhet pallat luksi,” tha Palloi. “Me vila, me jahte, me fusha golfi.”
Çafka e shikoi ishullin, e shikoi Palloin dhe buzëqeshi: “Investim i huaj! Turizëm! E ardhmja!”
Kafshët e fermës pyetën: “Po ishulli, a është i yni?”
“Është i të gjithëve,” u përgjigj Çafka, “prandaj kam të drejtë ta jap.”
Flamingot shikonin nga laguna. Askush nuk i pyeti ato.
VIII. Demi që nuk ikën
Gjatë gjithë këtyre viteve, Demi qëndronte në cep të oborrit dhe bërtiste: “Hajdut! Gënjeshtar! Votat u vodhën!”
Edhe ai vetë ishte nën hetim. Edhe atë e mbyllën për një kohë në stallën e vet, me roje te dera. Ai thoshte se ishte i pafajshëm dhe se Çafka e kishte kurdisur gjithçka.
Kafshët e reja të kampit të Demit i thanë: “Mjaft tani. Le të dalë dikush i ri. Ti e ke humbur garën shumë herë.”
Demi nuk luajti vendit. “Pa mua, kampi shpërbëhet,” tha. Dhe e përzuri çdo dem të ri që guxoi të ngrihej.
Bufi plak i fermës, që kishte parë gjithçka që nga koha e Derrit, i tha një mbrëmje Gomarit:
“E kupton tani? Çafka fiton sepse Demi nuk ikën. Dhe Demi nuk ikën sepse Çafka fiton. Secili është pallati i tjetrit. Bërtasin njëri me tjetrin çdo mëngjes, por natën flenë të qetë, se e dinë që tjetri do të jetë aty nesër.”
IX. Flamingot
Një vjeshtë, ndodhi diçka që nuk e kishte parashikuar askush.
Nuk ishin as kafshët e Demit, as ato të Çafkës. Ishin kafshët e reja: studentët, artistët, mësuesit e rinj. Dolën në sheshin e madh me pendë rozë të ngjitura në xhaketa, si flamingot e lagunës që askush nuk i kishte pyetur.
“Dorëheqje!” shkruan në muret e fermës.
Rojet e Çafkës dolën me ujë të ftohtë dhe me tym që të digjte sytë. Çafka tha nga dritarja: “Këta janë huliganë, i ka nxitur dikush.”
Ndërkohë, Demi u ngjit me vrap në krye të turmës, ngriti brirët dhe bërtiti: “Këta janë të mitë! Unë jam zëri i tyre!” Në kuvendin e fermës, kafshët e tij u kacafytën me ato të Çafkës, sikur të ishte një shfaqje e vjetër që e kishin luajtur mijëra herë.
Por flamingot e reja nuk e shikuan Demin. As Çafkën.
Një flamingo e vogël, me një libër nën krah, i tha Gomarit plak: “Ne nuk duam fuçinë. Duam që fuçia të mos jetë më e dikujt.”
X. Fundi që ende nuk është shkruar
Atë mbrëmje, Gomari plak eci përgjatë gjithë fermës. Hambarët portokalli ishin bosh. Kullat e xhamit gjysmë të errëta. Furrat e plehrave rrinin të ftohta. Strehët e Derrit të Vjetër mbanin biçikleta të ndryshkura.
Në fuçi, Demi dhe Çafka bërtisnin më fort se kurrë.
Por në shesh, për herë të parë pas shumë vitesh, kishte kafshë të reja që nuk po merrnin rrugën e kodrave. Po qëndronin.
Gomari nuk e dinte si do të mbaronte kjo histori.
Dhe kjo, mendoi ai, ishte gjëja e parë që i kishte dhënë shpresë që nga dita kur ra porta.
Fund… ose ndoshta fillim.
Shënim: shkrimi ka mbërritur në redaksi, i nënshkruar me pseudonimin: nga Një Gomar.
