Dikur, Drizari i Mallakastrës ishte i gjallë nga zërat e fëmijëve dhe jehona e ziles së shkollës. Sot, kjo shkollë e braktisur përballë heshtjes së thellë, dëshmon një realitet të hidhur: nga 400 nxënës që dikur ngjallnin gëzim, tani janë vetëm pesë fëmijë, tre në klasë të tretë dhe dy në kopsht. Oborri, dikur plot me lojë dhe gjallëri, tani zëvendësohet nga këmborët e bagëtive që kullosin aty ku fëmijët mësonin shkrim e këndim.
Pamja e shkollës është e trishtueshme. Dritaret dhe dyert janë të thyera, muret janë çara dhe mungojnë xhamat. Në një klasë të vetme, pesë fëmijë përpiqen të mësojnë, të rrethuar nga heshtja që rëndon mbi çdo bankë bosh. Emigracioni dhe braktisja e këtij fshati kanë kontribuar në një zbrazje totale, duke lënë pas vetëm të moshuarit. Një banor i moshuar e përshkruan me dhimbje: “Dikur këtu kishte jetë, kishte familje. Sot rinia është larguar, e ne kemi mbetur vetëm.”
Muret e shkollës janë si dëshmitarë të historisë. Përmes mesazheve të gdhendura nga nxënësit e dikurshëm, ato flasin për krenari kombëtare: “Rroftë kombi shqiptar,” “Jam krenar që jam shqiptar,” dhe thirrja më e fortë “Vdekje tradhtarëve.” E fundit ka fituar një kuptim të ri: tradhtarët ndoshta nuk janë më vetëm individë, por gjithashtu përfaqësohet nga indiferenca, moskujdesi dhe mungesa e vizionit ndaj një fshati që po shuhet ngadalë.
Kjo situatë është një reflektim i një problemi më të gjerë në Shqipëri, ku braktisja e fshatrave është bërë një normë e dhimbshme. Ndërsa fshatrat si Drizari përballen me sfida të thella, është e qartë se për të ruajtur identitetin dhe traditat, nevojitet një angazhim i ri për zhvillim dhe mirëqenie. Kjo është një thirrje për t’i dhënë jetë sërish këtyre hapësirave, për t’i kthyer ato në qendra të kulturës dhe arsimimit, duke ndihmuar kështu dhe rinovimin e shpresës për të ardhmen.
