Fyerja më e përhapur online ndaj inteligjencës artificiale është “clanker”. Megjithatë, përdorimi i saj nuk është ide e mirë, dhe ja pse.
A mund të ofendohen robotët ose, më gjerë, Inteligjencat Artificiale? Mund të duket si një pyetje e çuditshme, por nuk është. Njerëzit vazhdimisht flasin kundër Inteligjencës Artificiale ose akoma më keq e përçmojnë atë. Ndaj për këtë fenomen, është krijuar edhe një fjalë e re që quhet “clanker”.
Thuhet se Matt Groening, krijuesi i The Simpsons dhe veçanërisht i Futurama, arriti të parashikonte disa gjëra. Në Futurama, e vendosur në shekullin e 31-të, ka një satirë mbi diskriminimin e robotëve, e cila historikisht është modeluar mbi diskriminimin që pësuan njerëzit me origjinë afrikane në shekullin e 20-të. Ndoshta ai kishte një intuitë të asaj që do të diskutojmë. Por a është diskriminimi ndaj robotëve një fenomen real?
Clanker: çfarë do të thotë dhe prej nga vjen ky term?
Nga pikëpamja etimologjike, një “clanker” është dikush ose diçka që bën zhurmë, p.sh., një robot që tundet. Termi u përdor për herë të parë në 1958 nga ëilliam Tenn për të përshkruar robotët primitivë në filmin Metropolis të Fritz Lang. Përdorimi më i famshëm është më i vonshëm: në 2005, “clanker” përdorej si fyerje në videolojën Star Wars: Republic Commando, dhe më pas në serialin animuar Star Wars: The Clone Wars. Droidët më të njohur, C-3PO dhe R2-D2, quheshin “clankers” kur u refuzohej shërbimi në bar.
Sot, sipas The Guardian, termi përdoret gjithashtu për të ofenduar chatbot-et dhe platformat e inteligjencës artificiale (ChatGPT, Grok, etj.), për shkak të informacionit të rremë që ato ndonjëherë japin.
Dalja kundër makinerive nuk është diçka e re në historinë njerëzore. Çdo epokë që prezantoi përparim teknik ose shkencor ka hasur rezistencë. Për shembull, Ignaz Semmelweis, që promovoi higjienën e duarve të mjekëve për të luftuar ethet puerpërale, nuk e mori njohjen e duhur gjatë gjithë jetës së tij.
Më vonë, në vitet 1960, shfaqja e kompjuterëve të parë në kompani shkaktoi panik tek disa njerëz, veçanërisht tek ata të ndjeshëm ndaj frikës se makinat do t’i zëvendësonin njerëzit. Ky është një proces alienimi, i cili po ndodh sërish sot.
Pse nuk duhet të fyejmë AI-në
Pikërisht nga frika e këtij zëvendësimi, disa njerëz ofendojnë AI-në duke e quajtur “clanker”. Por pyetja më e rëndësishme është: a duhet ta bëjmë? Chatbot-tt nuk i interesojnë aspak fyerjet tona, kështu që t’i ofendosh është një mënyrë pothuajse e padobishme për të shprehur frustrimin. Për më tepër, duke fyer diçka që nuk ka ndjenja, a nuk po i atribuojmë kësaj gjëje, sjellje njerëzore?
