Raporti i Grupit për Studime Juridike dhe Politike (GLPS) nën titullin “Sfidat e Grave në Realizimin e të Drejtave Pronësore në Kosovë” nxjerr në pah problemet e shumta që përballen gratë në proceset gjyqësore për pronë. Autorja dhe menaxherja e projektit, Dea Fetiu, ka monitoruar gjashtë gjykata për një periudhë 11-mujore, duke analizuar gjithsej 60 raste dhe 172 seanca, me përqendrim të veçantë në trashëgiminë dhe ndarjen e pasurisë pas divorcit.
Fetiu thekson se gjykatat përballen me një krizë të theksuar të kapaciteteve njerëzore dhe teknike, duke rezultuar në procedura gjyqësore që zgjaten shumë. Çdo padie ka nevojë për një mesatare prej katër vjetësh për t’u shqyrtuar. Nga monitorimi, 55 nga 172 seancat u shtynë dhe shumë të tjera u anuluan. Kjo vonesë e gjatë pengon qasjen efektive në drejtësi për gratë që kërkojnë të drejtat e tyre pronësore.
Një problem tjetër i rëndësishëm është mungesa e të dhënave të ndara sipas gjinisë, që do të ndihmonin në hulumtimin dhe krijimin e politikave të ndjeshme gjinore. Gjykatat gjithashtu publikojnë aktgjykime të rasteve civile dhe penale me vonesë, çka e komplikon më tej situatën.
Fetiu vëren se vlerësimi i kontributit jofinanciar të grave gjatë martesës shpesh mbetet sfidues për gjykatat. Ajo thekson se rreth 45 për qind e grave që kalojnë nëpër këto procese ndihen të detyruara të heqin dorë nga trashëgimia për shkak të presioneve sociale, si frika nga prishja e marrëdhënieve familjare ose premtimet e tjera që u bëhen.
Odeta Naks, menaxhere e projektit “PIAKOS” në ATRC, thekson se këto të gjetura duhet t’i shërbejnë institucioneve për të adresuar problemet e identifikuara në raport. Në përgjithësi, raporti i GLPS nënvizon nevojën për reforma thelbësore në sistemin gjyqësor për të siguruar mbrojtjen e të drejtave pronësore të grave në Kosovë.
