Në Finlandë, lufta kundër lajmeve të rreme nis që në moshë shumë të hershme, madje që në klasat parashkollore. Prej dekadash, vendi nordik ka integruar alfabetizmin mediatik në kurrikulën kombëtare, duke u mësuar fëmijëve që në moshë të vogël si të kuptojnë dhe analizojnë përmbajtje të ndryshme mediatike, si dhe të njohin dezinformimin.
Ky program është pjesë e një strategjie të gjerë për forcimin e qëndrueshmërisë së shoqërisë finlandeze ndaj propagandës, veçanërisht pas agresionit rus në Ukrainë dhe anëtarësimit të Finlandës në NATO në vitin 2023.
Së fundmi, mësuesit janë ngarkuar edhe me integrimin e alfabetizmit në inteligjencën artificiale në procesin mësimor. Kiia Hakkala, specialiste pedagogjike, thekson se ky aftësim është thelbësor jo vetëm për arsimin, por edhe për sigurinë kombëtare dhe mbrojtjen e demokracisë.
Në shkollën fillore Tapanila, mësuesi Ville Vanhanen u mëson nxënësve se si të identifikojnë lajmet e rreme. Fëmijët kanë mësuar prej vitesh të vlerësojnë titujt dhe tekstet mediatike, ndërsa tani po trajnohen edhe për të dalluar imazhet dhe videot e krijuara nga inteligjenca artificiale.
Edhe mediat finlandeze luajnë një rol aktiv në këtë proces. Ato organizojnë çdo vit “Javën e Gazetës”, gjatë së cilës u ofrojnë të rinjve materiale edukative. Në vitin 2024, gazeta Helsingin Sanomat bashkëpunoi në krijimin e “Librit ABC të Alfabetizmit Mediatik”, i cili u shpërnda për çdo të ri 15-vjeçar në vend.
Alfabetizmi mediatik ka qenë pjesë e sistemit arsimor finlandez që nga vitet ’90 dhe plotësohet edhe me kurse për të rriturit, të cilët mund të jenë më të ndjeshëm ndaj dezinformatave. Finlanda, me rreth 5.6 milionë banorë, renditet vazhdimisht në krye të Indeksit Evropian të Alfabetizmit Mediatik.
Ministri i Arsimit, Anders Adlercreutz, thekson se dezinformimi përbën një nga sfidat më të mëdha të botës moderne dhe rrezikon seriozisht demokracinë. Me zhvillimin e shpejtë të inteligjencës artificiale, edukatorët dhe ekspertët po përballen me sfidën e përgatitjes së qytetarëve për të dalluar informacionin e besueshëm nga ai i rremë.
