Uzbekistani po shënon përparime të shpejta në përdorimin e burimeve të rinovueshme, veçanërisht energjisë hidrike, diellore dhe asaj të erës, me synimin për të diversifikuar furnizimin me energji dhe për të forcuar sigurinë energjetike në Azinë Qendrore. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, vendi – që deri më tani ka siguruar rreth 80% të energjisë elektrike nga burimet fosile – po kalon një transformim të rëndësishëm të sektorit energjetik.
Të dhënat e muajit korrik 2025 tregojnë qartë ritmin e këtij zhvillimi. Uzinat diellore, ato të erës dhe hidrocentralet prodhuan gjithsej 2.89 miliardë kWh energji elektrike, që përbënin 27% të prodhimit kombëtar për atë muaj. Ministri i Energjisë, Jurabek Mirzamakhmudov, deklaroi se në të gjithë vendin po zbatohen mbi 20 projekte të mëdha të përqendruara në energjinë diellore, erën dhe sistemet e ruajtjes së energjisë.
Energjia hidrike mbetet shtylla kryesore e sektorit të rinovueshëm në Uzbekistan. Aktualisht, vendi ka 77 hidrocentrale me kapacitet të kombinuar prej 2.3 GW. Qeveria synon që deri në vitin 2030 të dyfishojë këtë kapacitet dhe të nxisë ndërtimin e hidrocentraleve të vogla dhe mini-hidrocentraleve, me mbi 2,000 projekte të reja të planifikuara – një mundësi e madhe për ndërmarrjet e vogla dhe familjet private.
Ndër projektet më ambicioze është Kaskada Hidroelektrike Naryn, që përfshin ndërtimin e gjashtë stacioneve. Naryn HPP-1, stacioni i parë i kësaj kaskade, nisi operimin në shtator 2025 dhe ka kapacitet vjetor prodhimi prej 171 milionë kWh.
Përveç energjisë hidrike, edhe energjia e erës po fiton terren. Studimet tregojnë se potenciali teorik i këtij sektori arrin deri në 520,000 MW. Uzbekistan ka nënshkruar marrëveshje me investitorë nga Arabia Saudite, Kina dhe Evropa për zhvillimin e projekteve të mëdha. Një prej tyre është parku i erës Charvak, i cili pritet të përfundojë në fund të vitit 2025 dhe do të furnizojë me energji rreth 20,000 familje, duke kursyer 14 milionë metra kub gaz natyror.
Këto iniciativa janë pjesë e strategjisë kombëtare “Uzbekistani–2030”, e cila synon që energjia e rinovueshme të arrijë 54% të prodhimit total të energjisë elektrike deri në fund të dekadës. Me këto hapa, Uzbekistani po pozicionohet si një nga vendet udhëheqëse në rajon për energjinë e pastër, duke ndërtuar bazat për një të ardhme energjetike të qëndrueshme.
