Në episodin e fundit të podcastit PIKË, ekonomisti Muhamet Mustafa diskuton për vitet ’60 në Kosovë dhe ngjarjet e rëndësishme që e formësuan historinë e vendit, përfshirë rënien e Aleksandar Rankoviqit dhe demonstratat e vitit 1968. Në bisedat me publicistin Veton Surroi, Mustafa shpreh se këto ngjarje shënuan një kthesë thelbësore në pozicionin politik të Kosovës brenda ish-Jugosllavisë.
Mustafa shpjegon se demonstratat e 1968-ës u nxitën nga tërheqja e establishmentit politik nga përpjekjet për ta avancuar Kosovën në nivel republike, të udhëhequra nga Fadil Hoxha. Heshtja dhe hezitimi i liderëve si Tito dhe Edvard Kardeli shkaktuan revoltë dhe pakënaqësi, por gjithashtu kontribuan për ndryshime të rëndësishme, përfshirë krijimin e Universitetit të Prishtinës dhe reforma të tjera.
Ai kujton vitin 1966, kur ra Rankoviqi, duke e përshkruar atë si një moment të rëndësishëm që zbuloi të metat e regjimit policor dhe krijoi hapësirë për artikulimin e kërkesave të reja politike. Mustafa po ashtu diskuton mbi ndryshimet kushtetuese të viteve 1967-68, ku figura të njohura si Gazmend Zajmi dhe Hajredin Hoxha punuan për të konceptuar Kosovën si një entitet të shkëputur nga Serbia — edhe pse koncepti “Republikë” nuk përdorej hapur në atë kohë.
Ndërkohë, Mustafa tregon se si, si një adoleshent, ai nuk kishte një shqetësim të madh për statusin e Kosovës si republikë, duke besuar se bashkimi kombëtar do të ndodhte natyrshëm. Megjithatë, diskutimet e vitit 1968 shënuan fillimin e artikulimit të qartë të kërkesave politike të shqiptarëve në Kosovë, duke vendosur kështu themelet për lëvizjet e ardhshme për autonomi dhe ndryshim.
Episodi ilustron gjithashtu ndjesinë kolektive të atëhershme dhe aspiratat e shqiptarëve për të avancuar drejt një statusi më të lartë politik dhe gjithëpërfshirës brenda strukturave të Jugosllavisë. Diskutimet dhe analiza e Mustafës ofrojnë një pamje të thelluar mbi një periudhë kritike për Kosovën, duke nxjerrë në pah rëndësinë e ngjarjeve që ndodhen gjatë asaj kohe.
