Një tempull i lashtë i civilizimit Maya, i njohur si Aguada Fénix, është zbuluar së fundmi pas shekujsh të mbulimit nga pyjet. I identifikuar për herë të parë në vitin 2020 përmes teknologjisë moderne si dronët dhe pajisjet inteligjente, ky kompleks monumental daton rreth 3,050 vjet më parë dhe ishte në përdorim për rreth 300 vjet. Ai përfaqëson vendin më të vjetër dhe më të madh arkitektonik të civilizimit Maya, duke e tejkaluar madhësinë e qyteteve të tjera të njohura si Tikali dhe Teotihuacán.
Sipas një studimi të ri të publikuar në revistën Science Advances, eksperti kryesor, profesori i antropologjisë Takeshi Inomata, thekson se ky tempull është një pasqyrë e perceptimit të atëhershëm të komunitetit mbi universin. Struktura përfshin një rrjet të gjerë lidhjesh, përfshirë një labirint të kanalizimeve dhe korridoreve, si dhe kryqesh me përmasa që rriten në mënyrë të disa sekuencave. Në qendër të kompleksit ndodhet një grope në formë kryqi që mban objekte të vlefshme të përdorura për rituale.
Ky zbulim ndihmon në kuptimin e zhvillimit të hershëm të qytetërimit Maya, që arriti kulmin e tij midis viteve 400 dhe 900 pas Krishtit në territoret që përfshijnë sot Meksikën dhe Guatemalën. Ky ishte një periudhë e madhe për ndërtimin e tempujve, rrugëve, piramidave dhe monumenteve të tjera, si dhe për krijimin e sistemeve të komplikuara të shkrimit, matematikës dhe astronomisë.
Zbulimi i Aguada Fénix hedh dritë mbi historinë e hershme të civilizimit Maya dhe zhvillimin e kulturave të veçanta që formësuan këtë pjesë të Amerikës Qendrore. Ky tempull monumental, i cila ndihmon në krijimin e një kuptimi më të thellë për besimet dhe organizimin shoqëror të Maya-ve, është një shembull i rëndësishëm se si kjo kulturë i shihte lidhjet midis kozmosit dhe rendit të kohës.
