Ushtria amerikane njoftoi të mërkurën se ka kryer sulme të reja ndaj Iranit për ta mbajtur të hapur për lundrim Ngushticën e Hormuzit, duke e nxitur Teheranin të kryejë sulme ndaj Kuvajtit dhe Bahrejnit. Ky përshkallëzim i vë në rrezik përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund luftës.
Sulmet e reja, të cilat Shtetet e Bashkuara thanë se u kryen si përgjigje ndaj sulmit të së martës ndaj tri anijeve të mallrave që po kalonin nëpër ngushticë, ndodhën vetëm disa orë pasi presidenti Donald Trump theksoi se armëpushimi i përkohshëm me Iranin kishte “marrë fund”.
“Forcat e Komandës Qendrore të SHBA-së kanë filluar të kryejnë sulme shtesë kundër Iranit për të dobësuar më tej aftësinë e tij për ta kërcënuar lirinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit”, shkroi CENTCOM, komanda amerikane për Lindjen e Mesme, në platformën X.
“Shtetet e Bashkuara e mbajnë Iranin përgjegjës për agresionin e pajustifikuar rishtazi ndaj anijeve tregtare dhe ekuipazheve civile që lundrojnë lirshëm në këtë rrugë jetike ndërkombëtare”, thuhet në njoftim.
Sulmet amerikane goditën disa qytete përgjatë bregdetit jugor të Iranit dhe lanë disa zona pa rrymë.
Irani u kundërpërgjigj me sulme ndaj Kuvajtit dhe Bahrejnit, dy vende që strehojnë baza ushtarake amerikane. Kjo ishte dita e dytë radhazi që Irani kryen sulme në këto dy vende.
Ministria e Mbrojtjes e Kuvajtit tha se po interceptonte raketa dhe dronë, ndërsa Katari lëshoi përkohësisht një alarm për “kërcënim të shtuar të sigurisë”, para se të njoftonte më vonë se rreziku kishte kaluar.
Ndërkohë, Trump shkroi në platformën e tij Truth Social, se “kjo është hakmarrje për bombardimin e djeshëm të anijeve nga Irani. Nëse ndodh përsëri, pasojat do të jenë shumë më të rënda”.
Kontrolli i Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalonte rreth një e pesta e furnizimit global me naftë para fillimit të luftës, i ka mundësuar Teheranit ndikim të jashtëzakonshëm, duke e lejuar që në praktikë ta imponojë një ngërç përballë ushtrisë më të fuqishme në botë.
Megjithëse Irani nuk ka marrë përgjegjësinë për sulmet ndaj anijeve, analistët thonë se Teherani përdor veprime të tilla për të fituar përparësi në bisedime me SHBA-në.
“SHBA-ja ende nuk e ka kuptuar se kërcënimet dhe shkelja e zotimeve të saj nuk mbeten më pa pasoja. Le të jem i qartë: Nëse godisni, do të goditeni”, shkroi negociatori kryesor iranian, Mohammad Baqer Qalibaf, në platformën X.
“Ngushtica e Hormuzit do të rihapet vetëm sipas marrëveshjeve të Iranit, jo përmes kërcënimeve të SHBA-së”, shtoi ai.
Shkëmbimi i fundit i sulmeve duket se zbehu shpresat për ta shndërruar memorandumin e mirëkuptimit, të nënshkruar më 17 qershor, në një marrëveshje të përhershme për t’i dhënë fund luftës, e cila kishte filluar me sulmet amerikano-izraelite ndaj Iranit më 28 shkurt.
I pyetur para samitit të NATO-s në Turqi nëse memorandumi i mirëkuptimit kishte marrë fund, Trump u përgjigj: “Është një pyetje shumë interesante. Për mua, mendoj se ka marrë fund. Nuk dua të merrem më me ta”.
“Nëse arrijmë marrëveshje me Iranin, nuk jam i sigurt se ajo do të zgjasë”, tha më vonë Trump. “Kam parë se janë njerëz shumë të pandershëm.
Megjithatë, Trump, i cili edhe më parë ka kërcënuar me përshkallëzim ushtarak para se të tërhiqej, tha se nuk pret rikthimin e plotë të luftimeve dhe se mbetet e paqartë nëse bisedimet për një marrëveshje të përhershme do të vazhdojnë.
Po të mërkurën, Trump tha se nuk beson se lufta do të rifillojë: “Çfarëdo që të ndodhë do të përfundojë shumë shpejt… dhe vetëm do ta bëjë gjendjen më të sigurt, përfshirë edhe për tregun e naftës”.
Sulmet e së mërkurës nxiten rritjen e çmimeve të naftës. Nafta e Brentit u rritën për rreth 1 për qind, në 78.80 dollarë për fuçi. Megjithatë, çmimet mbetën dukshëm nën kulmin e fundprillit, kur kishin kaluar 120 dollarë për fuçi.
