Parlamenti i Hungarisë ka miratuar amendamentin e 17-të të Kushtetutës, një ndryshim që i hap rrugën largimit nga detyra të presidentit aktual të Republikës, Tamás Sulyok.
Amendamenti u miratua me 139 vota pro dhe 6 kundër, ndërsa 54 deputetë nuk morën pjesë në votim. Kryeministri Péter Magyar e cilësoi këtë si një hap të rëndësishëm që do të mundësojë zëvendësimin e asaj që ai i quajti “kukulla politike të Orbánit”.
Sipas ndryshimit kushtetues, një ditë pas hyrjes së tij në fuqi, mandati i Sulyok do të përfundojë. Më pas, parlamenti do të zgjedhë një kreu të ri shteti, i cili do të qëndrojë në detyrë deri në hyrjen në fuqi të një kushtetute të re, por jo më shumë se pesë vite.
Në fjalimin e tij para nisjes së seancës parlamentare, kryeministri Péter Magyar deklaroi se do të ishte “tradhti ndaj kombit hungarez” të mos prekej kushtetuta e hartuar nga Fidesz, të cilën ai e përshkroi si “dokumentin themelues të Cosa Nostrës hungareze të ndërtuar nga Fidesz-KDNP”.
Sipas tij, gjatë qeverisjeve të Viktor Orbánit, gjithçka është vendosur nën interesin e një personi të vetëm dhe mbijetesës së tij politike.
Magyar kritikoi gjithashtu ish-kryeprokurorin dhe presidentin aktual të Gjykatës Kushtetuese, Péter Polt, duke pretenduar se ai nuk kishte nisur hetime për zhdukjen e qindra miliardë forintëve nga banka qendrore e Hungarisë.
Ai tha se detyra kushtetuese është mbrojtja e vendit nga kërcënimet e jashtme, mbrojtja e qytetarëve nga pushteti arbitrar, mbrojtja e pasurisë publike nga abuzimi, garantimi i zgjedhjeve të lira dhe ruajtja e institucioneve shtetërore nga përdorimi politik.
Për të justifikuar largimin e presidentit Sulyok, Magyar përmendi disa raste ku, sipas tij, kreu i shtetit ka heshtur, përfshirë rastin kur ndaj ekspertëve të IT-së të partisë Tisza janë nisur procedime dhe kontrolle nga shërbimet sekrete mbi akuza që ai i cilësoi të fabrikuara.
Fidesz bojkoton votimin
Partia Fidesz dhe aleatja e saj KDNP bojkotuan votimin në parlament. Deputeti i Fidesz, Miklós Panyi, kishte deklaruar më herët se grupet parlamentare të dy partive nuk do të merrnin pjesë në “shkatërrimin e demokracisë”.
Në ditën e votimit, më 13 korrik, deputetët e Fidesz nuk u paraqitën në sallë, ndërsa as presidenti Tamás Sulyok nuk mori pjesë në seancë.
Kreu i grupit parlamentar të Fidesz, Gergely Gulyás, njoftoi gjithashtu dorëheqjen e tij, duke argumentuar se në Hungari është krijuar një situatë ku “të paktën gjysma e deputetëve janë përjashtuar nga gara politike”.
“Largimi i kreut të shtetit dhe mënyra agresive që kemi përjetuar kohët e fundit janë të paprecedenta”, deklaroi Gulyás.
Sulyok ka pesë ditë për të firmosur amendamentin
Presidenti Tamás Sulyok ka pesë ditë kohë për të firmosur ndryshimin kushtetues. Nëse ai nuk e firmos, parlamenti mund të nisë procedurën për largimin e tij.
Sipas kushtetutës, në këtë rast kreu i shtetit nuk do të mund të ushtrojë më kompetencat e tij dhe ligji mund të firmoset nga kryetari i parlamentit.
Sulyok më herët ka ngritur disa herë shqetësime kushtetuese për përpjekjet për largimin e tij, duke kërkuar ndërhyrjen e Gjykatës Kushtetuese dhe Komisionit të Venecias.
Amendamenti, i hartuar nga ministrja e Drejtësisë Márta Görög, parashikon gjithashtu kufizimin e mandatit të deputetëve në 12 vite ose tre mandate, vendosjen e moshës 70-vjeçare si kufi për gjyqtarët kushtetues dhe mundësinë që gjyqtarët të kërkojnë shkarkimin e drejtuesve të Gjykatës së Lartë dhe Zyrës Kombëtare Gjyqësore.
