Franca përfshihet sot nga një valë e re protestash dhe grevash kombëtare, në një tjetër sfidë për presidentin Emmanuel Macron dhe qeverinë franceze. Sindikatat kanë thirrur në mobilizim punonjësit e sektorit publik dhe privat, pensionistët, studentët dhe nxënësit, duke kërkuar rritje pagash, mbrojtje të pensioneve dhe ndryshime në projektbuxhetin e vitit 2027.
Greva e së enjtes, 5 nëntor, vjen në një moment të tensionuar për Francën, ku pakënaqësia sociale po rritet për shkak të kostos së jetesës, kushteve të punës dhe masave ekonomike të propozuara nga qeveria.
Në qendër të protestave janë kërkesat për rritjen e pagave në të gjithë sektorët, kundërshtimi i shkurtimeve buxhetore dhe mbrojtja e përfitimeve sociale. Sindikatat paralajmërojnë se, nëse kërkesat e tyre nuk merren parasysh, mobilizimet mund të përshkallëzohen edhe më tej.
Sekretarja e përgjithshme e sindikatës CGT, Sophie Binet, deklaroi se punonjësit kërkojnë dy gjëra kryesore: rritje pagash dhe rishikimin e projektbuxhetit të qeverisë, të cilin ajo e cilësoi si katastrofik për vendin.
Ajo parashikoi pjesëmarrje të gjerë në protesta, duke theksuar se kjo do të jetë një ditë bashkimi mes punonjësve të sektorit privat, nëpunësve publikë, pensionistëve dhe të rinjve.
Kundërshtime për buxhetin e vitit 2027
Sindikatat kundërshtojnë projektbuxhetin e vitit 2027, i cili po shqyrtohet në Parlamentin francez. Sipas tyre, masat e parashikuara rëndojnë veçanërisht mbi shtresat më të pambrojtura të shoqërisë, përmes ngrirjes së përfitimeve sociale dhe kufizimit të financimit të shërbimeve publike.
Një tjetër pikë e rëndësishme e kundërshtimit është ngrirja e pagave të punonjësve të administratës publike dhe mungesa e rritjeve që, sipas sindikatave, nuk përputhen me rritjen e kostos së jetesës.
Organizatat sindikale kanë paraqitur shtatë kërkesa kryesore, ku përfshihen rritja e pagës minimale, përmirësimi i pensioneve, barazia në paga mes burrave dhe grave, si dhe rritja e përfitimeve sociale.
Në tryezë edhe rritja e pagës minimale
Një prej çështjeve që ka marrë vëmendje të veçantë është mundësia e një rritjeje të menjëhershme të pagës minimale në Francë.
Gjatë takimit të zhvilluar më 21 tetor mes përfaqësuesve të qeverisë dhe sindikatave, kjo çështje u diskutua, ndërsa përfaqësues të qeverisë nuk e përjashtuan mundësinë e ndërhyrjes.
Ministri i Punës dhe Solidaritetit Social, Jean-Pierre Faradou, deklaroi për France Inter se një rritje emergjente e pagës minimale, e cila do të prekte afro dy milionë punonjës, nuk është një mundësi tabu. Megjithatë, deri tani nuk është marrë një vendim përfundimtar.
Sindikatat kërkojnë taksa më të larta për pasurinë dhe rishikim të ndihmave për bizneset
Protestuesit nuk kufizohen vetëm te kërkesat për paga dhe pensione. Sindikatat kërkojnë gjithashtu ndryshime në politikën fiskale, duke propozuar taksim më të madh të pasurisë, trashëgimisë dhe dividentëve.
Një tjetër çështje e ngritur prej tyre është mbështetja financiare që shteti u jep bizneseve. Organizatat sindikale i referohen shumës prej 211 miliardë eurosh ndihmë shtetërore për kompanitë gjatë vitit 2023, sipas llogaritjeve të një komisioni të posaçëm hetimor të Senatit francez.
Ato kërkojnë që këto fonde të kontrollohen më mirë, të vendosen kushte konkrete për përfituesit dhe një pjesë e burimeve të orientohen drejt shërbimeve publike, arsimit, shëndetësisë dhe investimeve mjedisore.
Protesta në shkolla dhe hekurudha, pritet pjesëmarrje edhe e studentëve
Mobilizimi i sotëm pritet të përfshijë një sërë sektorësh të rëndësishëm të vendit.
Në arsim, sindikata Snes-FSU kërkon më shumë financime për sistemin arsimor dhe shfuqizimin e reformave të shkollave të mesme të prezantuara në vitin 2018.
Ndërkohë, në sektorin hekurudhor, sindikatat e SNCF-së u kanë bërë thirrje punonjësve të bashkohen me grevën, duke kundërshtuar përkeqësimin e kushteve sociale dhe stanjacionin e pagave.
Edhe studentët pritet të jenë pjesë e rëndësishme e mobilizimit. Përfaqësues të organizatave studentore kanë paralajmëruar bllokada në institucionet arsimore përpara se t’u bashkohen demonstratave.
Në protesta pritet të marrin pjesë edhe mbështetës të lëvizjes së “Jelekëve të Verdhë”, e cila ka luajtur një rol të rëndësishëm në valët e mëparshme të protestave sociale në Francë. Këtë herë, mobilizimi lidhet me sloganin: “5 nëntori është i popullit”.
Një tjetër test për Macronin
Greva kombëtare e 5 nëntorit përbën një tjetër provë për autoritetet franceze, në një periudhë kur kërkesat ekonomike dhe sociale po bashkojnë kategori të ndryshme të shoqërisë.
Nga punonjësit dhe pensionistët te studentët dhe nëpunësit publikë, pakënaqësia për pagat, pensionet dhe politikat buxhetore po kthehet në një front të përbashkët proteste.
Mbetet për t’u parë nëse mobilizimi i sotëm do ta detyrojë qeverinë të bëjë lëshime konkrete apo nëse Franca do të përballet me një valë të re përplasjesh sociale në javët në vijim.
