Në një mëngjes të ftohtë në Chimbay, një qytet i vogël në rajonin Karakalpak të Uzbekistanit, një mjeshtër i moshuar punon me ngadalësi, duke ndërtuar një yurt ashtu siç bënte babai dhe gjyshi i tij. Disa rrugë më tutje, një nxënës provon të luajë një instrument të lashtë, Kobyz, që së fundmi është bërë pjesë e Trashëgimisë Kulturore Jo Materiale të UNESCO-s, së bashku me yurtin, falë një iniciative të përbashkët të Uzbekistanit, Kazakistanit dhe Kirgizistanit.
Kobyz, një nga instrumentet më të lashta të Turkëve, daton deri në shekujt 5-8 pas Krishtit, dhe ka një tingull të pasur, të lidhur ngushtë me traditat shamanike. Në Kazakistan, tradita e Kobyz është e fortë, veçanërisht në rajonet Kyzylorda dhe Mangystau. Këtu, mjeshtra dhe tregimtarë kanë ruajtur repertorin e këtij instrumenti në breza. Megjithatë, mjeshtrit që dinë të bëjnë Kobyz po reduktohen ndjeshëm. Ermek Bayniyazov, një zhyrau, shpjegon se njohuritë tradicionale po humbasin, duke çuar në rrezik të zhdukjes së këtij arti.
Në të njëjtën kohë, yuri ka qenë një element kyç i jetës nomade, i cili ndihmon në identifikimin kulturor të popujve si karakalpakët, kazakët dhe kirgizët. Pavarësisht se nuk përdoren më si shtëpi të përditshme, yurthet janë bërë hapësira kulturore, ku vizitorët mund të përjetojnë traditat nomade. Vohid Pirmatov nga “Kyzylkum Safari” tregon se turistët nga vende të ndryshme, si Gjermania dhe Evropa, duan të përjetojnë atmosferën tradicionale që ofron yurtin e ndërtuar nga felt natyral.
Pranimi në UNESCO nënvizon nevojën urgjente për të mbrojtur këto tradita. Mungesa e mjeshtërve dhe presionet mjedisore po shpien në një rrezik të madh për këtë trashëgimi. Gulbakhar Izentaeva, drejtoresha e Muzeut të Artit në Nukus, thekson se e ardhmja e këtyre traditave varet nga një numër i kufizuar mjeshtrish dhe nga një ambient social që ndryshon shpejt. Ky njohje nga UNESCO është një hap i rëndësishëm për mbrojtjen dhe ruajtjen e identitetit kulturor në rajon.
