Sistemi i Luftës Futuese Ajrore (FCAS): Sfida dhe Mundësi për Europën
Sistemi i Luftës Futuese Ajrore (FCAS) është një projekt i përbashkët mbrojtës mes Gjermanisë, Francës dhe Spanjës, që pret të jetë në qendër të bisedimeve ndërmjet ministrave të Mbrojtjes, Boris Pistorius dhe Catherine Vautrin. Ky sistem ka si objektiv të përcaktojë “luftën ajrore të së ardhmes” dhe të ruajë pavarësinë nga partnerët jashtë Europës.
Lansimi i projektit në vitin 2017, me kostot që pritet të arrijnë të paktën 100 miliardë euro, ka për qëllim forcuar mbrojtjen europiane përmes një avioni luftarak të gjeneratës së gjashtë, i mbështetur nga dronë të lidhur në një “combat cloud”. Megjithatë, ekzistojnë pasiguri rreth pronësisë mbi projektin për shkak të mosmarrëveshjeve mes kompanive të përfshira.
Ndarjet mes Dassault (Franca) dhe Airbus (Gjermania/SPANJA) kanë ndikuar në avancimin e projektit. Dassault kërkon një rol më të madh në vendimmarrje, por fushtat e tjera të projektit janë të lidhura ngushtë me Airbus dhe Indra të Spanjës.
Sistemi i Armatimit të Gjeneratës së Re (NGWS), një avion luftarak që mund të jetë me ose pa pilot, do të jetë në fokus të bisedimeve. Ai do të mbështetet nga dronë dhe do të lidhet përmes një “Air Combat Cloud”, e cila do të mundësojë shkëmbimin e shpejtë të të dhënave. FCAS do ta bëjë operacionin ushtarak më të efektshëm dhe të qëndrueshëm, për shkak të veçorive të tij të larta fshehjes.
Aktualisht, projekti është në një pikë të ngecur për shkak të konflikteve mbi ndarjen e punës dhe dizajnin. Ndërkohë, gjermanët pranojnë mundësinë e një qasjeje kombëtare ose partnerëve alternativë për të zhbllokuar situatën. Propozimi i Francës për të rregulluar modelin e ndarjes së punës mund të lehtësojë situatën, por përparimi në fazën e dytë, ku parashikohet të krijohet një avion provues, është vonuar deri më tani.
Për më tepër, Berlin ka filluar të punojë mbi një sistem të ri, luftarak të quajtur Combat Fighter System Nucleus (CFSN), që gjithashtu synon zhvillimin e një “Combat Cloud”. Franca planifikon të zhvillojë një avion moderne të gjeneratës së re, bazuar në modelin Rafale F5, për të mbajtur sovranitetin industrial dhe për të minimizuar partnerët jashtë.
Në përmbledhje, FCAS paraqet një mundësi të rëndësishme për forcimin e mbrojtjes europiane, megjithatë, mosmarrëveshjet aktuale rrezikojnë të pengojnë përparimin e tij. Një zgjidhje finale pritet të arrihet deri në fund të vitit, me fokus në zhvillimin e “Combat Cloud”.
