Projektligji i propozuar nga Ministria e Financave për taksën e re te pasuritë e paluajtshme, te banesa e parë, pavarësisht zbritjes me 50% të vlerës së shtëpisë si të patatueshme, më tepër pritet të rrisë detyrimin për pronat e shtrenjta.
Edhe me formulën e re të propozuar, detyrimi për taksën e shtëpive do të llogaritet mbi vlerën e pronës, por shkallë e taksës propozohet nga 0.1 deri në 0.2% të vlerë nga 0.05% që është në fuqi. Shkalla e taksës së propozuar për kategorinë e ndërtesave të banimit rritet nga 2 deri në 3 fish nga sa aplikohet.
Për taksimin e banesës së parë, formula e re përcakton zbritje 50% të vlerës së shtëpisë si të patatueshme. Por për zbritjen e 50% të vlerës si të patatueshme, te banesa e parë, për rrjedhojë që të paguhet gjysma e taksës, përcakton se do të përfitohet nëse vlera e shtëpisë (mbi të cilën do të llogaritet taksa) nuk kalon dyfishin e vlerës së pragut maksimal si të patatueshëm. Në të kundërt nëse vlera e shtëpisë tejkalon dyfishin e vlerës së pragut të patatueshëm (kjo vlerë është e ndarë në 7 kategori sipas bashkive), zbritje të patatueshme përfiton vetëm pragun e përcaktuar në draft.
Pra e thënë më thjeshtë nëse vlera e shtëpisë do të jetë më e ulët sesa dyfishi i pragut të zbritjes, taksa do të llogaritet për 50% të vlerës. Nëse vlera e shtëpisë është mbi dyfishin e pragut të zbritjes, si vlerë të patatueshme qytetari do të përfitojë vetëm pragun e zbritjes. Pra në këtë rast nuk përfiton 50% të vlerës së shtëpisë, si të patatueshme.
“Zbritja për banesën e parë përjashton nga taksimi një pjesë të vlerës së banesës së parë. Për banesat me vlerë deri në dyfishin e pragut të zbritjes, taksa llogaritet vetëm mbi 50% të vlerës së banesës. Si rrjedhojë, individi është i detyruar të paguajë vetëm gjysmën (1/2) e taksës që do të paguante nëse prona nuk do të ishte banesa e tij e parë. Për banesat e para me vlerë më të lartë, përjashtohet nga taksimi vetëm pjesa e vlerës që korrespondon me pragun e zbritjes dhe taksa llogaritet mbi pjesën e vlerës që tejkalon këtë prag”, shpjegohet në relacion e draftit.
Pragu maksimal i zbritjes është propozuar të ndahet në 7 kategori bashkish. Në kategorinë e parë është vendosur bashkia e Tiranës me një prag të patatueshmë maksimal deri në 8.4 mln lekë. Në kategorinë e dytë përfshihet bashkia e Durrësit, Himarë, Vlorë, Sarandë me një prag të patatueshëm maksimal prej 4,750,000 lekë.
P.sh, nëse një qytetar disponon në Tiranë, një pronë, si banesë të parë banimi me vlerë 10 mln lekë, taksa do t’i llogaritet mbi gjysmën e vlerës së shtëpisë. Pasi vlera e shtëpisë (10 mln lekë) është nën dyfishin e pragut të patatueshëm (8.4 mln lekë x2 = 16.8 mln lekë).
Në këtë rast nëse e llogarisim detyrimin me një nga shkallët e propozuara të taksës 0.1%, do të jetë 5,000 lekë në vit (5 mln lekë që është gjysma e vlerës së shtëpisë, pasi qytetari përfiton zbritje të patatueshme 50% të vlerës x 0.1% = 5,000 lekë në vit.
Nëse qytetari përfiton zbritje 50% të vlerës të shtëpisë së patatueshme, detyrimi për takën e ndërtesës nuk do t’i ndryshojë nga sa paguan aktualisht.
Formula në fuqi detyrimin për taksën e ndërtesës, e llogarit sa 0,05% e vlerës së shtëpisë. Vlera e shtëpisë llogaritet mbi çmimet e referencës. Për Tiranën në 2023 u miratuan çmimet e reja fiskale për 32 zona kadastrale.
Sipas llogaritje të Monitor detyrimi për taksën e ndërtesës në Tiranë e llogaritur mbi çmimet e reja të referencës varion nga 3,600 lekë deri në 10,200 lekë në vit, sipas zonave kadastrale. Llogaritja është bërë për një apartament me sipërfaqe 90 m2.
