Përdorimi i inteligjencës artificiale (IA) në shkolla po rritet me ritme të shpejta në të gjithë Europën, por niveli i përdorimit ndryshon ndjeshëm nga një vend në tjetrin.
Sipas sondazhit ndërkombëtar TALIS të OECD, mësuesit e ciklit të ulët të mesëm e përdorin IA nga vetëm 14% në Francë deri në 52% në Shqipëri – vendi që rezulton të jetë më aktiv në kontinent për vitin 2024.
Mesatarja e vendeve të BE-së është 32%, ndërsa ajo e vendeve të OECD-së arrin në 36%.
Ku përdoret IA më shumë dhe ku më pak?
Krahas Shqipërisë, më shumë se dy në pesë mësues përdorin IA në këto vende:
- Malta (46%)
- Çekia (46%)
- Rumania (46%)
- Polonia (45%)
- Kosova (43%)
- Maqedonia e Veriut (42%)
- Norvegjia (40%)
- Belgjika Flamande (40%)
Ndër vendet me përdorimin më të ulët renditen:
- Bullgaria (22%)
- Hungaria (23%)
- Belgjika Frankofone (23%)
- Turqia (24%)
- Italia (25%)
- Finlanda (27%)
- Mali i Zi (28%)
- Sllovakia (29%)
Pse ndryshon kaq shumë përdorimi i IA?
UNESCO dhe OECD theksojnë se dallimet lidhen me:
- Strategjitë kombëtare për IA dhe rregullat në arsim
- Censurat teknologjike, infrastrukturën dhe aksesin në pajisje
- Qasjet kulturore ndaj teknologjisë
- Shkallën e trajnimit profesional për mësuesit
Në vendet ku mësuesit trajnohen më shumë për IA, përdorimi i saj është dukshëm më i lartë. Shembull është Franca, e cila ka nisur këtë vit një program kombëtar të trajnimit, pasi u mblodhën të dhënat e sondazhit.
Për çfarë e përdorin mësuesit IA?
Shumica e përdorin IA kryesisht për përgatitjen e mësimit:
- 65% – për të mësuar dhe përmbledhur tema shpejt
- 64% – për të krijuar plane mësimore dhe aktivitete
Përdorime të tjera përfshijnë:
- Ndihmë për ushtrime praktike (49%)
- Mbështetje për nxënës me nevoja të veçanta (40%)
- Përmirësim automatik të nivelit të vështirësisë së mësimit (39%)
- Përpilim feedback-u dhe komunikimi me prindërit (31%)
- Analizë të të dhënave mbi ecurinë e nxënësve (29%)
- Vlerësim dhe korrigjim detyrash (26%)
Këto rezultate tregojnë se IA përdoret më shumë “pas skene”, ndërsa përdorimet direkte në klasë janë më të kufizuara.
E ardhmja e IA në arsim
Ekspertët parashikojnë rritje të mëtejshme të përdorimit të IA si nga mësuesit, ashtu edhe nga nxënësit. Megjithatë, ata theksojnë domosdoshmërinë e:
- rregullave të qarta,
- përdorimit të përgjegjshëm,
- ruajtjes së privatësisë,
- dhe rolit qendror të mësuesit.
UNESCO kujton se IA duhet të jetë ndihmëse, jo zëvendësuese e mësuesve.
Në një kohë kur Europa përballet me mungesë të theksuar mësuesish, sindikatat paralajmërojnë edhe rreziqe për ulje të cilësive profesionale nëse nuk sigurohen politika të qarta dhe trajnim i duhur.
