Punimi i ri për barazinë gjinore në Shqipëri dhe pasojat e tij
Ligji i ri shqiptar mbi “barazinë gjinore” ka ndodhur në një kontekst të paprecedentë, duke ripërcaktuar konceptin e “gjinisë” si “rol të ndërtuar shoqëror” në vend që si një kategori biologjike. Një ndërhyrje e tillë në ligjin shqiptar ka shkaktuar shqetësime të mëdha për pasojat e mundshme, përfshirë dhe rrezikun e destabilizimit të sistemit juridik kombëtar.
Historikisht, “gjinia” në Shqipëri ka qenë një kategori e lidhur ngushtë me seksin biologjik, e cila është pasqyruar në të gjitha kodet ligjore dhe aktet kushtetuese që nga shpallja e pavarësisë. Ligji i ri, i miratuar pa debat të thellë publik, çon në një ristrukturim të thellë të kuptimit të identiteteve gjinore, duke rrezikuar koherencën e sistemit ligjor shqiptar dhe mbrojtjen e grave si kategori biologjike.
Pyetje të rëndësishme lindin: si është arritur në këtë përkufizim të ri dhe çfarë e mbështet atë në traditën ligjore shqiptare? Gjatë historisë, asnjë ligj apo akt kushtetues nuk e ka përkufizuar gjininë në këtë mënyrë. Kjo e çon gjithashtu një numër të rëndësishëm të dokumenteve ndërkombëtare të aprovuar nga Shqipëria, të cilat flasin në mënyrë të qartë për gjininë si kategori të lidhur me biologjinë.
Këto ndryshime ligjore përfshijnë rreziqe për legjitimitetin e katër kodet kryesore: Kodi i Familjes, Kodi Penal, si dhe aktet e tjera ligjore që e lidhin drejtpërdrejt gjininë me biologjinë. Ky interpretim i ri mund të çojë në pasiguri juridike, mungesë të mbrojtjes për gratë dhe femrat, si dhe probleme në administrimin e drejtësisë.
Përballë kësaj situatë, duhet që Gjykata Kushtetuese të shqyrtojë këtë ligj dhe të rikthejë qartësinë, duke deklaruar se “gjinia” duhet të kuptohet si seks biologjik. Një vendim i tillë do të nënkuptonte jo vetëm mbrojtjen e stabilitetit të sistemit ligjor, por edhe ruajtjen e të drejtave themelore të individëve në Shqipëri. Një ndryshim i tillë në mënyrën se si gjinia përcaktohet nuk është thjesht një çështje terminologjike, por një çështje themelore për ekzistencën juridike dhe shoqërore të individëve në vend. Shqipëria ka nevojë për siguri, qartësi dhe një rend ligjor të qëndrueshëm, jo për mjegullim konceptual.
