Thirrjet e Donald Trump për një revolucion në Iran kanë rritur pritshmëritë për ndryshim, por sipas analizës së “Corriere della Sera”, historia ofron një kornizë më realiste për të kuptuar se çfarë mund të ndodhë. Aktualisht përmenden tre skenarë të mundshëm për rënien e Republikës Islamike, secili me pasoja të thella për Iranin dhe rajonin.
Skenari i parë parashikon një revolucion popullor të dhunshëm, të ngjashëm me Revolucionin Francez të vitit 1789. Një rrëzim i tillë i regjimit do të sillte gjykata revolucionare, spastrime dhe cikle të reja dhune. Ekspertët theksojnë se përvoja e revolucionit iranian të vitit 1979 dhe lufta në Siri tregojnë se këto procese shpesh përfundojnë në destabilizim afatgjatë. Duke pasur parasysh popullsinë rreth 90 milionë banorë dhe kontrollin e fortë të ekonomisë nga elitat fetare dhe ushtarake, ky skenar do të ishte veçanërisht shkatërrues.
Skenari i dytë lidhet me opozitën në mërgim, përfshirë djalin e Shahut, e cila deri tani ka hasur vështirësi në krijimin e një lidershipi të fortë dhe të besueshëm për të marrë pushtetin real. Edhe pse protestat brenda vendit janë të shpeshta, ato shpesh vuajnë nga mungesa e një drejtimi të qartë dhe e një strukture të organizuar që të përkthejë pakënaqësinë popullore në ndryshim politik konkret.
Skenari i tretë konsiderohet më pak ideologjik dhe më pragmatik. Ai parashikon një grusht shteti ushtarak, që do të mundësonte një tranzicion të kontrolluar nga brenda aparatit të sigurisë, duke shmangur kaosin dhe duke ruajtur funksionimin e shtetit. Megjithatë, një rrugë e tillë do të nënkuptonte edhe kufizime serioze për zhvillimin e menjëhershëm demokratik, ndonëse historikisht është parë si një mënyrë për të shmangur shkatërrimin total të institucioneve.
Në këtë kontekst, rënia e një regjimi si ai iranian nuk garanton automatikisht liri dhe demokraci. Pyetja thelbësore mbetet se çfarë do ta zëvendësojë pushtetin aktual, një dilemë që mbart rreziqe të mëdha për të ardhmen e Iranit dhe stabilitetin rajonal.
