Një në katër biznese në vend ka punonjës në të zezë dhe një në dy biznese i ka punëtorët pa kontratë individuale. Kështu paraqitet panorama në tregun e punës në vend pas inspektimeve të bëra gjatë vitit të shkuar në 9860 sipërmarrje.
Në raportin vjetor të 2024-ës të Inspektoratit të Punës thuhet se gjatë vitit të shkuar janë identifikuar 2600 punonjës tërësisht në të zezë ose 38% më shumë se viti paraardhës si dhe u evidentuan 3952 punonjës pa kontratë pune me rritje prej 58% në raport me vitin 2023.
Edhe pse në raport fenomeni i nëndeklarimit të pagave nuk është trajtuar edhe pse inspektorati është pjesë e grupit që ka nisur aksionin kundër këtij fenomeni, shifrat tregojnë se 19.5% e të punësuarve në bizneset e kontrolluara deklaroheshin me paga minimale ose rreth 33 mijë punonjës.
Më shumë punonjës me pagë 40 mijë lekë sipas inspektoratit ka në industrinë prodhuese ku përfshihet biznesi fason, në ndërtim dhe në tregti.
Dhënia e pagës një pjesë në dorë dhe deklarimi vetëm me rrogë minimale është një fenomen i përhapur thuajse në të gjithë sektorët e ekonomisë, ku gjatë vitit të kaluar janë identifikuar 143,126 punonjës me paga të nëndeklaruara nga tatimet.
Ky abuzim nga bizneset me pagat e punonjësve ka sjellë pasoja të rënda për vetë qytetarët dhe skemën e pensioneve, për shkak se pensionet po dalin më të ulëta si rezultat i deklarimit të ulët të pagave.
Po në raportin e Inspektoratit për vitin 2024 evidentohet si problematikë në rritje mos pagesa e siguracioneve apo e orëve shtesë. Janë 48% e bizneseve të kontrolluara që janë prekur nga një nga format e informalitetit, nga mungesa e sigurimeve, deklarimi me pagë minimale, mospagesa e orëve shtesë apo punësimi tërësisht në të zezë i padeklaruar, ose pa kontrata pune.
