Një situatë paradoksale po ndodh në tregun e karburanteve: ndërsa në qytetin e Comos në Itali, nafta dhe benzina tregtohen me çmime 1.74 € benzina dhe 1.99 € nafta, në Shqipëri qytetarët po përballen me çmime që shpesh e kalojnë shifrën 2.2 euro, duke u renditur ndër më të lartat në Evropë për nga fuqia blerëse
Në Shqipëri, një qytetari i duhet mesatarisht 7.2% e të ardhurave ditore për të blerë vetëm një litër naftë, ndërsa në Itali kjo peshë është më pak se 2%.
Pse është kaq shtrenjtë në Shqipëri?
Arsyeja kryesore nuk është çmimi i blerjes në bursa, por ngarkesa fiskale. Për çdo litër naftë që blini në Shqipëri, më shumë se gjysma e çmimit (rreth 53%) shkon si taksë në arkën e shtetit.
Struktura e taksave mbi naftën përfshin:
Akciza: ~39.4 lekë/litër.
Taksa e qarkullimit: 27 lekë/litër (e cila në vende të tjera paguhet si taksë vjetore mjeti).
Taksa e karbonit: 3 lekë/litër.
TVSH: 20% mbi çmimin final.
Taksat e tjera: (Markimi, skanimi etj.) rreth 10 lekë/litër.
Pse Qeveria nuk e ul Akcizën ose Taksat?
Megjithëse ka pasur thirrje të vazhdueshme për ndërhyrje, qeveria ka hezituar të bëjë ulje drastike për disa arsye:
Burim Kryesor e të Ardhurave: Taksat mbi karburantet përbëjnë një pjesë jetike të buxhetit të shtetit. Një ulje e ndjeshme do të krijonte një “gropë” financiare që do të kërkonte shkurtime në investime ose rritje taksash diku tjetër.
Mekanizmi i “Indeksimit”: Akciza në Shqipëri është e lidhur me inflacionin. Kur çmimet rriten, shtohet edhe barra e akcizës, duke u bërë një “thikë me dy prerje” për konsumatorin.
Ndërhyrjet e Kushtëzuara: Së fundmi, Ministria e Financave ka njoftuar një plan për ulje të përkohshme të akcizës me 8 lekë, por kjo do të aktivizohet automatikisht vetëm nëse çmimi i naftës kalon pragun prej 220 lekësh për litër.
Prioritetet e tjera: Qeveria argumenton se preferon të mbajë të pandryshuar çmimin e energjisë elektrike për familjarët (i cili subvencionohet) sesa të ulë taksat e naftës, duke e konsideruar këtë të fundit si një masë që ndihmon më shumë shtresat në nevojë.
Ndërkohë, ekspertët paralajmërojnë se kjo politikë po detyron shumë shqiptarë që jetojnë pranë kufijve t’i mbushin mjetet në vendet fqinje si Maqedonia e Veriut apo Kosova, ku taksat janë dukshëm më të ulëta.
