Lufta që po i kthehet kundër: Një konflikt jopopullor dhe karburanti i kushtueshëm po e rëndojnë presidencën e Trump
Në fillim dukej si një demonstrim force. Sot, gjithnjë e më shumë, duket si një barrë.
Lufta e nisur nga Donald Trump kundër Iranit po prodhon pasoja që shtrihen përtej fushëbetejës – në ekonominë globale, në jetën e përditshme të amerikanëve dhe, mbi të gjitha, në vetë të ardhmen politike të presidentit.
Trump pretendon se ka “shkatërruar 100% të kapaciteteve ushtarake të Iranit”. Por ajo që ka mbetur, sado e vogël, ka qenë e mjaftueshme për të goditur aty ku dhemb më shumë: tregun global të naftës.
Me deri në 15% të furnizimit të ndërprerë, çmimet janë rritur ndjeshëm, duke u reflektuar çdo ditë në tabelat e ndritshme të pompave të benzinës në gjithë Amerikën.
Këto tabela janë bërë një lloj barometri politik. Çdo rritje çmimi është një kujtesë e drejtpërdrejtë për votuesit – dhe një goditje për Shtëpinë e Bardhë. Ironia është e fortë: goditja më e madhe po ndihet pikërisht në shtetet që e sollën Trump në pushtet. Në zonat republikane, ku taksat mbi karburantin janë më të ulëta, çdo luhatje në çmimin e naftës përkthehet më shpejt dhe më fort në koston për qytetarët.
Në këto kushte, premtimet e fushatës tingëllojnë gjithnjë e më të largëta. Trump kishte premtuar të shmangte luftërat dhe të ulte çmimet “që në ditën e parë”. Tani ai përballet me një realitet ku ka bërë të kundërtën e të dyjave. Mbështetja për luftën mbetet e fortë vetëm në një segment të bazës republikane – dhe edhe aty, entuziazmi po zbehet.
Nëpër qytete të vogla dhe zona rurale, pakënaqësia nuk është ideologjike – është praktike. Rritja e çmimeve të naftës po godet transportin, bujqësinë dhe bizneset e vogla. Çmimi i naftës nuk ndikon vetëm në pompë; ai përhapet në gjithë ekonominë, nga ushqimi te materialet e ndërtimit.
Historia amerikane nuk i jep shumë shpresë presidentëve në situata të tilla. Gerald Ford, Jimmy Carter dhe George H. W. Bush janë kujtesa e qartë se krizat energjetike shpesh përfundojnë me kosto politike.
Ndërkohë, brenda vetë kampit konservator po shfaqen çarje. Disa e shohin luftën si një lëvizje strategjike që mund të dobësojë Iranin për vite. Të tjerë janë më skeptikë. Ata paralajmërojnë se eliminimi i elitës së vjetër iraniane mund të hapë rrugën për figura më radikale dhe më pak të parashikueshme.
Në këtë pasiguri, një pyetje bëhet gjithnjë e më e fortë: kush e kontrollon situatën?
Lufta duket se ka hyrë në një fazë ku nuk ka një dalje të qartë. Për të arritur një ndryshim real në Iran, do të kërkohej një angazhim shumë më i thellë – diçka që Trump nuk e ka premtuar dhe nuk duket i gatshëm ta ndërmarrë.
Në të njëjtën kohë, marrëdhëniet me aleatët janë ftohur. Pas viteve të tensioneve me NATO-n dhe partnerët evropianë, SHBA-të po përballet me një realitet ku kërkesat për ndihmë nuk marrin përgjigjen e pritur.
Në një konflikt që prek arteriet kryesore të energjisë globale, mungesa e koordinimit ndërkombëtar është një dobësi serioze.
E ardhmja politike e Trump tani varet nga një ekuilibër i brishtë. Nëse lufta përfundon shpejt dhe çmimet stabilizohen, ai mund ta shesë konfliktin si një fitore strategjike.
Por nëse kriza zgjatet, nëse çmimet vazhdojnë të rriten dhe pakënaqësia përhapet, lufta me Iranin mund të kthehet në momentin që përcakton rënien e tij.
Sepse në fund, për votuesit, nuk janë hartat gjeopolitike që kanë rëndësi. Janë faturat. Dhe ato, tani për tani, po rriten.
