Gjykata e Apelit në Paris ka hedhur poshtë kërkesën e Shqipërisë për të anuluar vendimin e ICSID, i cili e detyron shtetin shqiptar t’i paguajë 110 milionë euro biznesmenit italian Francesco Becchetti.
Autoritetet shqiptare pretendonin se vendimi i arbitrazhit ishte marrë në shkelje të procedurave dhe se paneli gjykues kishte tejkaluar kompetencat. Megjithatë, gjykata franceze vlerësoi se procesi ishte zhvilluar sipas standardeve ndërkombëtare dhe se argumentet e paraqitura nga Shqipëria nuk qëndronin.
Ky vendim i Apelit, i cili rrallë herë rrëzon vendimet e ICSID, e bën dënimin financiar të menjëhershëm dhe të ekzekutueshëm, duke shënuar një disfatë të rëndësishme për shtetin shqiptar në fushën e arbitrazhit ndërkombëtar. Situata ngre pikëpyetje serioze mbi mënyrën si trajtohen investitorët e huaj, sigurinë juridike dhe menaxhimin e kontratave strategjike.
Përveç barrës së madhe financiare, çështja pritet të ndikojë negativisht edhe në perceptimin ndërkombëtar të klimës së investimeve në vend.
Pse u vendos gjoba ndaj Shqipërisë?
Çështja e njohur nisi nga veprimet e ndërmarra nga autoritetet shqiptare ndaj bizneseve të Francesco Becchetti-t në vitet 2014–2015, përfshirë sekuestrime asetesh, bllokim llogarish bankare, procedime penale dhe mbylljen e Agon Channel.
Investitori italian akuzoi shtetin për ndërhyrje të padrejtë dhe joproporcionale, duke argumentuar se këto masa shkelën marrëveshjen dypalëshe të mbrojtjes së investimeve mes Shqipërisë dhe Italisë.
Trupi gjykues i ICSID konkludoi se veprimet e shtetit shqiptar përbënin trajtim të padrejtë dhe cenim të detyrimeve të marrë përsipër, duke i dhënë të drejtë Becchetti-t. Tentativat e qeverisë shqiptare për të zhbërë këtë vendim – fillimisht në Komisionin e Anulimeve të ICSID dhe më pas në Gjykatën e Apelit të Parisit – rezultuan të pasuksesshme.
Vendimi i fundit e bën gjobën plotësisht të zbatueshme dhe përbën një nga humbjet më të mëdha të Shqipërisë në historinë e arbitrazhit ndërkombëtar.
