Telefoni bie në orën 16:47, një pasdite të zakonshme të së martës. Një grua rreth të dyzetave është ulur në tavolinën e kuzhinës, me një filxhan çaji pothuajse të ftohur pranë saj. Prej minutash po sheh nga dritarja. Dukshëm e lodhur. Fytyra e saj është e rënduar, po ashtu edhe shpatullat.
Pastaj telefoni vibron. Një numër i panjohur. Dhe në atë gjysmë sekonde mes ziles së dytë dhe të tretë ndodh diçka pothuajse automatike, shpina drejtohet, nofulla ngrihet lehtë dhe sapo thotë “alo”, zëri i saj tingëllon më i ngrohtë, apo më i ëmbël.
Shumë njerëz mendojnë se kjo është thjesht edukatë apo një lloj “maskimi social”, njësoj si buzëqeshja që i dhurojmë një të panjohuri. Por psikologët thonë se shpesh ka diçka më të thellë pas këtij refleksi.
Zëri ynë tregon më shumë seç mendojmë
Një zë nuk përçon vetëm fjalë. Ai bart lodhje, pasiguri, tension, dëshirë për t’u pranuar apo frikë për të mos bezdisur të tjerët. Studiuesit e gjuhës dhe komunikimit shpjegojnë se njerëzit ndryshojnë në mënyrë të pavetëdijshme tonin, ritmin dhe melodinë e zërit për t’u përshtatur me personin që kanë përballë.
Dhe kjo është krejt normale. Kështu krijojmë afërsi, kështu fëmijët mësojnë mënyrën si flitet në familje dhe kështu të rriturit përshtaten në ambiente të reja.
Problemi nis kur “zëri i vërtetë”, ai që kemi kur jemi vetëm dhe nuk po performojmë për askënd, fillon të ndihet si i papërshtatshëm.
Kur mësojmë të “korrigjojmë” veten
Psikologët thonë se shumë prej këtyre zakoneve krijohen që në fëmijëri.
Një fëmijë që është kritikuar sepse tingëllonte “i mërzitur”, “i ftohtë”, “shumë i zhurmshëm” apo “pa edukatë”, mëson gradualisht se zëri i tij natyral duhet rregulluar para se t’ua prezantojë të tjerëve.
Në disa familje, humori i një prindi përcaktonte atmosferën e gjithë shtëpisë. Një ton i gabuar mund të sillte tension, kritikë apo heshtje. Dhe fëmija mësonte të monitoronte veten vazhdimisht:
Nëse flisje me zë të lodhur, dukej sikur ishe i pakënaqur.
Nëse ishe shumë entuziast, të kërkonin të qetësoheshe.
Nëse tingëlloje i ftohtë, konsideroheshe mosmirënjohës.
Kështu, zëri “më i sigurt” bëhej ai që nuk kërkonte asgjë nga të tjerët. I butë. I ëmbël. I lehtë për t’u pranuar.
“Zëri i telefonit” nuk është domosdoshmërisht i shtirur
Interesante është se ky ndryshim nuk është gjithmonë aktrim i vetëdijshëm.
Shumë njerëz ndihen realisht më të dashur në momentin që përgjigjen në telefon. Problemi është se trupi i tyre është mësuar të fshehë lodhjen, stresin apo tensionin pas një versioni më “të pranueshëm” të vetes.
Studimet mbi komunikimin vokal tregojnë se ndryshimi i tonit nuk ndodh vetëm në korda zanore. Në të përfshihet i gjithë trupi, frymëmarrja, postura, nofulla, muskujt rreth qafës dhe madje edhe mimika e fytyrës.
Pra, kur dikush e ngre ndryshon tonin për të tingëlluar më pozitiv, trupi shpesh mbetet i tensionuar edhe pse zëri tingëllon i qetë.
Kjo është edhe arsyeja pse disa njerëz ndihen jashtëzakonisht të lodhur pas një dite me shumë kontakte sociale, edhe pse “nuk ka ndodhur asgjë e madhe”. Në fakt, ata kanë kaluar orë të tëra duke përkthyer veten në një version më të pranueshëm për botën.
Shenjat e tjera që lidhen me këtë sjellje
“Zëri i telefonit” rrallë vjen vetëm. Ai shoqërohet shpesh me zakone të tjera të vogla sociale, si:
të kërkosh falje pa qenë nevoja,
të thuash “s’ka problem” edhe kur ka problem,
të falënderosh menjëherë për të mos u dukur barrë,
apo të qeshësh lehtë para se të japësh një përgjigje serioze.
Të gjitha këto janë forma të menaxhimit të tonit emocional. Një mënyrë për t’u siguruar që të tjerët të ndihen rehat me praninë tonë.
Dhe ndonjëherë, pas gjithë kësaj butësie, fshihet thjesht një njeri që ka kaluar vite duke mësuar se mënyra më e sigurt për të qenë i pranuar është të mos tingëllojë kurrë “shumë”.
