Pas gati 25 vitesh funksionimi, Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor (ISS) po afrohet në fundin e jetës së tij, me NASA-n që planifikon ta çojë në de-orbit rreth vitit 2030. Ndërkohë që e ardhmja e hapësirës orbitale po shikohet me sytë e kompanive private, të cilat synojnë të ndërrmarin zhvillimin e stacioneve hapësinore komerciale.
NASA ka nisur një garë për të identifikuar partnerët dhe dizajnin më të mirë për një stacion të ri hapësinor, i cili do të përfshijë një mision provë me ekuipazh prej 30 ditësh. Kompanitë si Vast Space janë në zhvillim aktiv të modeleve të tyre, me planin për të zëvendësuar ISS. Vast Space, një kompani kaliforniane, ka nënshkruar një marrëveshje me SpaceX për të lansuar Haven-1, stacionin e parë hapësinor komercial, i cili është planifikuar të dalë në orbitë në maj të vitit 2026.
Haven-1 do të funksionojë për tre vjet dhe do të mirëpresë katër misione dy-javore me ekuipazh. Ndër karakteristikat e tij “human-centric” janë përfshirja e një dritareje kupolë dhe mundësi për internet me shpejtësi të lartë, duke ofruar kushte të mira pune për astronautët. Max Haot, CEO i Vast Space, thekson rëndësinë e krijimit të një stacioni në orbitë dhe kthimin e sigurt të astronautëve.
Me një kapacitet të banueshëm prej 45 metra kub, Haven-1 nuk është e destinuar për luks, por për të siguruar një ambient të përshtatshëm për punë. Projekti ka shënuar rritje të shpejtë, duke rritur stafin dhe duke nisur ndërtimin e modulit. Ky stacion do të përdoret për kërkime në mikrogravitet dhe zhvillimin e teknologjive si gjysmëpërçuesit.
Përveç Vast Space, NASA bashkëpunon me kompanitë si Starlab, Blue Origin dhe Axiom Space, ndërsa ekspertët e fusha vlerësojnë se fillimi i projekteve të vogla është një hap strategjik. Megjithatë, sfida kryesore mbetet kostoja e lartë operative, me ISS që shpenzon rreth 12 milion dollarë në ditë, ndërsa stacionet private duhet të arrijnë nivele më të ulta për të qenë të qëndrueshme. Vast Space ka deklaruar se do të investojë rreth 1 miliard dollarë në projektin Haven-1.
