Romë – Italia përballet me një realitet gjithnjë e më shqetësues sa i përket aksesit në bregdetin e saj: rreth 80 për qind e plazheve ndodhen aktualisht në duart e privatit. Ky është një nga përfundimet më të forta të raportit të fundit të Legambiente, që e vendos vendin mes më të këqijve në Evropë për sa i përket hapësirave të lira dhe të qasshme nga publiku.
Në shumë zona të Italisë, qytetarët dhe turistët hasin gjithnjë e më shumë vështirësi për të gjetur një vend të lirë në plazh. Në praktikë, hapësirat e pakta që nuk janë dhënë me koncesion ndodhen shpesh në zona të izoluar, të ndotura ose të degraduara, larg standardeve të një pushimi të denjë. Në vend që të ofrojnë komoditet dhe relaks, këto plazhe “të lira” janë bërë simbol i një pabarazie në rritje, ku vetëm ata që kanë mundësi ekonomike mund të shijojnë detin.
Zëvendëspresidenti i Legambiente, Stefano Ciafani, e përshkruan situatën si alarmante. Ai thekson se, ndonëse ndryshimet klimatike dhe valët e të nxehtit kanë bërë që shumë pushues të shmangin bregdetin, kjo nuk ka ndikuar në përmirësimin e aksesit publik. Përkundrazi, dominimi i privatëve mbi vijën bregdetare po thellohet çdo vit. “Akses i lirë në det është një e drejtë, jo një luks,” deklaron Ciafani, duke kërkuar masa urgjente për ta përmbysur këtë prirje.
Mungesa e transparencës në dhënien e koncesioneve është një tjetër aspekt problematik i kësaj çështjeje. Prej vitesh, shumë nga kontratat janë zgjatur automatikisht pa procedura konkurruese, shpesh në kundërshtim me ligjet në fuqi. Këshilli i Shtetit, në një vendim të fundit, ka bërë të qartë se këto zgjatje janë të paligjshme dhe se duhet të nisin menjëherë tenderë të hapur për çdo hapësirë bregdetare të shfrytëzuar.
Organizatat mjedisore dhe qytetare po i bëjnë thirrje qeverisë që të miratojë një ligj kombëtar që garanton një përqindje minimale të plazheve të mbetura të lira dhe të aksesueshme. Kërkohet gjithashtu që të vendosen kufizime të qarta mbi përhapjen e koncesioneve, si dhe që të rritet kontrolli mbi subjektet që administrojnë këto hapësira. Qëllimi është i qartë: të rikthehet plazhi si një e mirë publike, në shërbim të të gjithëve, jo vetëm të atyre që mund të paguajnë.
Në një kohë kur ndryshimet klimatike po e bëjnë gjithnjë e më të vështirë jetesën në qytete gjatë verës, plazhi nuk është më thjesht një vend për pushime – është një nevojë e vërtetë shëndetësore dhe sociale. Por me këtë ritëm, e drejta për të shkuar në det po shndërrohet në një privilegj. Dhe në një vend si Italia, e rrethuar nga deti, kjo është një kontradiktë që kërkon zgjidhje të menjëhershme.
