Misioni historik Artemis II i NASA-s po hyn në fazën e tij më kritike, ndërsa ekuipazhi prej katër astronautësh përgatitet të kthehet në Tokë pas një misioni të suksesshëm rreth Hënës .
Ndërsa udhëtimi i tyre i ka çuar ata më larg se çdo mision tjetër me njerëz në hapësirë dhe madje i ka sjellë në izolimin e plotë të anës së largët të Hënës, sfida e tyre më e madhe shtrihet përpara: rihyrja e rrezikshme e anijes kozmike Orion në atmosferën e Tokës .
Ky proces konsiderohet si testi më i vështirë për mjetin dhe ekuipazhin, pasi shpejtësitë dhe temperaturat ekstreme mund ta rrezikojnë misionin nëse sistemet e mbrojtjes nuk funksionojnë siç janë projektuar.
Shpejtësia prej 40,000 km/orë dhe temperaturat prej mijëra gradësh
Pas rihyrjes, Orioni do të hyjë në atmosferë me shpejtësi që tejkalojnë 40,000 kilometra në orë , ose më shumë se 11 kilometra në sekondë. Kompresimi ekstrem i ajrit rreth kapsulës krijon një mbështjellës plazme të zjarrtë, me temperatura që mund të arrijnë deri në 10,000 gradë Celsius.
Sipërfaqja e jashtme e anijes kozmike pritet të nxehet deri në rreth 2,760 gradë Celsius, një temperaturë pothuajse gjysma e sipërfaqes së Diellit. Në këto kushte, plazma që formohet rreth kapsulës bllokon valët e radios, duke shkaktuar një humbje të përkohshme të komunikimit me Tokën për disa minuta .
Mburoja e nxehtësisë dhe të dhënat nga Artemis 1
Vendimtare për sigurinë e ekuipazhit është mburoja e nxehtësisë, e bërë nga një material i veçantë i quajtur Avcoat , i cili është projektuar të zhduket gradualisht ndërsa nxehtësia thithet. Megjithatë, gjatë misionit Artemis 1 në vitin 2022, inxhinierët zbuluan se copa të vogla të materialit ishin shkëputur në më shumë se 100 vende.
Analiza tregoi se gazrat e krijuara brenda materialit u bllokuan, duke rritur presionin dhe duke shkaktuar mikroçarje. Një nga faktorët që kontribuan ishte procesi i “anashkalimit të rihyrjes”, në të cilin kapsula hyri në atmosferë, doli për pak kohë dhe pastaj hyri përsëri.
Trajektore e re për të kufizuar rrezikun
Për misionin Artemis II, NASA zgjodhi të modifikojë profilin e rihyrjes, duke shmangur procesin e “kërcimit” në atmosferë. Orioni do të hyjë në një kënd më të pjerrët, duke zvogëluar kohën e kaluar në zonën ku ndodhi problemi dhe duke kufizuar presionet në mburojën e nxehtësisë.
Edhe pse disa ekspertë shprehin rezerva nëse kjo zgjidhje është një përgjigje afatgjatë, NASA duket e bindur se modifikimet janë të mjaftueshme për kthimin e sigurt të ekuipazhit. Vërehet se edhe gjatë Artemis 1, pavarësisht konsumimit, temperaturat brenda kapsulës mbetën në nivele të sigurta.
Kapsula pritet të bjerë në Oqeanin Paqësor, pranë San Diegos, afërsisht në orën 01:00 të mëngjesit të shtunën e Madhe, sipas orës shqiptare.
“Keni parë shumë, por ne sjellim edhe më shumë”
Duke folur për mediat nga hapësira, gjatë kthimit të tyre në Tokë, piloti i misionit Victor Glover tha se ekuipazhi mezi pret të ndajë me botën atë që përjetoi dhe regjistroi gjatë fluturimit historik rreth Hënës.
I pyetur gjatë një konference për shtyp të mërkurën në mbrëmje në lidhje me procesin e rikthimit, Glover tha: “Duhet të kthehemi. Tashmë keni parë shumë të dhëna, por ne po sjellim me vete ato më të rëndësishmet. Ka edhe më shumë fotografi dhe edhe më shumë histori për të ndarë.”
