Besimtarët e Krishterë kremtojnë sot festën e Pashkës.
Pashkët janë një ndër festat më të rëndësishme të besimit të krishterë dhe simbolizohen veçanërisht nga veza e kuqe e Pashkës dhe buka tradicionale e Pashkës.
Veza e kuqe është simboli kryesor i kësaj feste, pasi përfaqëson jetën dhe ringjalljen. Ajo ka një histori po aq të hershme sa vetë Krishtërimi, prandaj edhe është pranuar nga Kisha si një shenjë e Ringjalljes së Krishtit. Por përse pikërisht veza?
Veza, në thelb të saj, përfaqëson jetën e fshehur, që fle e qetë brenda lëvozhgës deri në momentin kur shpërthen për të dalë në dritë – ashtu si Krishti që u ringjall nga varri.
Ngjyra e kuqe përfaqëson flijimin, dhe në këtë kontekst lidhet me gjakun e Krishtit, si simbol i fitores mbi vdekjen, gëzimit, dhe shpresës për jetë të përjetshme.
Sipas një gojëdhëne të vjetër të Kishës, kur Maria Magdalena shkoi te Pilati për t’i treguar për ringjalljen e Krishtit, ajo i dhuroi një shportë me vezë të bardha, sipas zakonit të kohës. Pilati i tha: “Sa mund të bëhen të kuqe vezët që solle, aq është e vërtetë ngjallja e Krishtit.” Dhe në atë çast, vezët morën ngjyrë të kuqe – një mrekulli që u përhap si dëshmi e besimit.
Në shumë kultura të lashta – si ajo egjiptiane, indiane, babilonase, greke dhe kineze – veza është parë si fillimi i jetës dhe burimi i krijimit të gjithësisë. Në mitologjinë bullgare, për shembull, dielli përshkruhet si një “vezë hyjnore”, ndërsa në tregime të tjera koha është “pula” dhe yjet janë “vezët” që ajo prodhon. Këto përfytyrime theksojnë forcën magjike dhe shpirtërore që i është atribuar vezës ndër shekuj.
Sipas traditës shqiptare, vezët ngjyrosen të Enjten e Madhe, zakonisht nga gruaja më e moshuar e shtëpisë. Ajo ndez një qiri, dhe teksa kryqon vezën e parë me gishtin e lagur në ngjyrë, thotë: “Dhëntë Zoti, mot përsëri të presim vezën e kuqe!”
Kjo vezë e parë, e kuqe, ka një domethënie të veçantë: me të preken buzët e fëmijëve dhe nuseve të reja, për shëndet, bukuri dhe mbrojtje nga syri i keq. Ajo vendoset në një vend të dukshëm të shtëpisë për të sjellë begati dhe mirëqenie, dhe shërben si ushqimi i parë pas një agjërimi të gjatë.
Sot, në disa tradita të krishtera, veçanërisht në ato katolike, vezët lyhen me ngjyra të ndryshme, duke simbolizuar ngjyrat e pranverës dhe dritën e diellit. Megjithatë, në Kishën Ortodokse, ngjyra e kuqe mbetet thelbësore, si shenjë besnikërie ndaj simbolikës së sakrificës dhe ringjalljes.
Së bashku me vezën, në Pashkë përgatitet edhe buka e Pashkës. Ajo gatuhet enkas për këtë ditë, dhe në qendër të saj vendoset një vezë e kuqe – një detaj simbolik që përfaqëson gëzimin, ëmbëlsinë dhe bekimin që sjell kjo festë. Buka e Pashkës është një lutje e ngrënë, një urim për dashuri, shëndet dhe jetë të re.
