Pas eklipsit diellor të 12 gushtit, rrjetet sociale u mbushën me fotografi të fenomenit, por edhe me një tjetër lloj reagimi.
Shumë përdorues u ankuan se kishin fjetur më keq, ishin zgjuar gjatë natës, kishin parë ëndrra më të pazakonta ose ishin ndier të lodhur pa ndonjë arsye të qartë.
Të tilla dëshmi u shfaqën edhe përpara eklipsit. Disa përdorues shkruanin se kishin kaluar net me gjumë të ndërprerë ose se kishin parë ëndrra të çuditshme. Kjo e bën më të vështirë të thuhet se eklipsi ishte shkaku i drejtpërdrejtë i këtyre shqetësimeve.
Fenomeni nuk është i ri. Edhe pas eklipseve të mëparshme, përdorues të rrjeteve sociale kanë raportuar lodhje, pagjumësi, ëndrra të gjalla dhe ndryshime emocionale. Por përvoja personale, sado reale të jetë, nuk përbën në vetvete provë shkencore për një lidhje shkakësore.
A ndikon errësira e eklipsit në orën biologjike?
Ritmi cirkadian, ose ora biologjike e organizmit, ndikohet fuqishëm nga drita. Sinjalet që marrin sytë ndihmojnë trurin të përcaktojë se kur duhet të qëndrojmë zgjuar dhe kur organizmi duhet të përgatitet për gjumë.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se pak minuta errësirë të shkaktuara nga një eklips janë të mjaftueshme për të çrregulluar gjumin e një nate të tërë.
Tek kafshët janë dokumentuar ndryshime të sjelljes gjatë eklipseve. Disa zogj, për shembull, mund të shfaqin përkohësisht sjellje karakteristike të muzgut ose agimit. Për njerëzit, megjithatë, nuk ka prova të forta që një eklips diellor shkakton drejtpërdrejt pagjumësi.
Pse atëherë disa njerëz flenë më keq?
Shpjegimi mund të jetë shumë më i thjeshtë. Eklipset janë ngjarje të rralla dhe shumë të komentuar. Njerëzit mund të ndryshojnë rutinën e tyre, të qëndrojnë më gjatë jashtë, të udhëtojnë, të ndjekin lajmet dhe të kalojnë më shumë kohë në telefon duke parë fotografi dhe video.
Eksitimi dhe ankthi janë gjithashtu faktorë që mund të ndikojnë te gjumi.
Një rol mund të luajë edhe pritshmëria. Nëse dikush lexon vazhdimisht se eklipsi mund të shkaktojë pagjumësi ose ëndrra të pazakonta, mund të bëhet më i vëmendshëm ndaj çdo zgjimi gjatë natës. Në psikologji, pritjet negative mund të ndikojnë në mënyrën se si një person i përjeton dhe i vlerëson simptomat, një fenomen i lidhur me efektin nocebo.
Kjo nuk do të thotë se njerëzit po i sajojnë shqetësimet e tyre. Nëse dikush ka fjetur keq, përvoja është reale. Por shkaku nuk mund t’i atribuohet automatikisht eklipsit.
Eklipsi mund të ndikojë te emocionet
Një efekt i eklipsit që është shumë më i lehtë për t’u shpjeguar është ai psikologjik.
Një fenomen i tillë astronomik është i rrallë dhe mund të jetë jashtëzakonisht mbresëlënës. Pritja për ta parë, udhëtimi, grumbullimi i njerëzve dhe përjetimi emocional i momentit mund të ndikojnë përkohësisht në rutinën e përditshme.
Në këtë kuptim, eklipsi mund të ndikojë indirekt te gjumi, jo domosdoshmërisht përmes ndonjë mekanizmi biologjik të drejtpërdrejtë, por përmes emocionit, eksitimit, ankthit ose ndryshimit të rutinës.
Çfarë thotë shkenca?
Deri tani, nuk ka prova të qëndrueshme që një eklips diellor shkakton drejtpërdrejt pagjumësi, ëndrra të pazakonta apo ndryshime të tjera të rëndësishme fiziologjike te njerëzit.
Ndaj, nëse pas eklipsit keni fjetur keq, mund të mos jeni i vetmi. Por shpjegimi më i mundshëm nuk është domosdoshmërisht vetë eklipsi.
Ndryshimi i rutinës, emocionet, ankthi, përdorimi i ekraneve dhe pritshmëritë e krijuara nga diskutimet në rrjetet sociale mund të jenë faktorë shumë më të mundshëm
