Një anije kozmike autonome kaloi pranë Diellit, më afër se çdo objekt tjetër i ndërtuar nga njeriu deri më tani. Duke kaluar në atmosferën diellore, Parker Solar Probe e NASA-s kishte si mision të zbulonte më shumë rreth Diellit, përfshirë ndikimin e tij në motin hapësinor në Tokë.
Ky ishte një moment historik për njerëzimin – por pa praninë e drejtpërdrejtë të një njeriu, pasi anija kozmike kreu detyrat e saj të programuara pa asnjë komunikim me Tokën.
Robotët eksplorues janë përdorur në sistemin diellor për gjashtë dekadat e fundit, duke arritur destinacione të pamundura për njerëzit. Gjatë fluturimit të tij 10-ditor, Parker Solar Probe përjetoi temperatura deri në 1000°C.
Megjithatë, suksesi i këtyre anijeve autonome, së bashku me përparimet e inteligjencës artificiale, ka ngritur pyetje nëse njerëzit do të jenë të nevojshëm në eksplorimin e ardhshëm të hapësirës.
A janë astronautët të zëvendësueshëm?
Disa shkencëtarë dyshojnë se astronautët njerëzorë do të jenë të domosdoshëm në të ardhmen. Lord Martin Rees, Astronom Mbretëror i Mbretërisë së Bashkuar, shprehet:
“Robotët po zhvillohen me shpejtësi dhe argumenti për të dërguar njerëz në hapësirë po bëhet gjithnjë e më i dobët. Nuk mendoj se duhet përdorur asnjë qindarkë nga taksapaguesit për të dërguar njerëz në hapësirë.”
Andrew Coates, fizikant nga University College London, e mbështet këtë ide, duke argumentuar se robotët janë më të lirë dhe më të aftë, sidomos me avancimin e inteligjencës artificiale.
Por përtej kostove dhe efikasitetit, mbetet pyetja: A mund të zëvendësojnë robotët plotësisht njerëzit në hapësirë?
Robotët përballë njerëzve
Ndërsa robotët kanë vizituar çdo planet në sistemin diellor, njerëzit kanë shkuar vetëm në dy destinacione: orbitën e Tokës dhe Hënën.
Afërsisht 700 njerëz kanë udhëtuar në hapësirë që nga viti 1961, kur Yuri Gagarin u bë eksploruesi i parë kozmik. Megjithatë, shumica kanë mbetur në orbitën e Tokës ose në fluturime të shkurtra suborbitale.
Dr. Kelly Weinersmith, biologe dhe bashkautore e librit A City on Mars, beson se motivet e prestigjit dhe dëshira për eksplorim do të mbajnë gjallë interesin për astronautët njerëzorë. Për më tepër, njerëzit kryejnë kërkime dhe eksperimente që përparojnë shkencën, sidomos në stacionet hapësinore.
Nga ana tjetër, robotët mund të eksplorojnë vende të rrezikshme dhe të papërshtatshme për njerëzit, duke përdorur instrumente për të studiuar atmosferat dhe sipërfaqet. Por ata shpesh janë më të ngadaltë dhe më të kufizuar se njerëzit.
Inteligjenca artificiale dhe robotët humanoidë
Teknologjia mund të ndihmojë në përmirësimin e eksplorimit hapësinor duke ndihmuar astronautët të fokusohen në detyra më të rëndësishme. Për shembull, robotët mund të kryejnë detyra të lodhshme dhe të përsëritura, duke liruar astronautët për kërkime shkencore.
Nasa ka zhvilluar robotë humanoidë, si Valkyrie dhe Robonaut, të cilët janë krijuar për të ndihmuar me mirëmbajtjen dhe montimin në hapësirë. Këto pajisje janë të pajisura me aftësi për të kryer detyra delikate, si kapja e objekteve dhe përdorimi i veglave.
E ardhmja: Një bashkëpunim mes njerëzve dhe robotëve?
Dr. Shaun Azimi, nga Nasa, argumenton se robotët nuk duhet të zëvendësojnë eksploruesit njerëzorë, por të punojnë krah për krah me ta. Në fakt, disa robotë tashmë po veprojnë në mënyrë të pavarur, si roverët në Mars, të cilët kryejnë eksperimente shkencore pa ndërhyrje njerëzore.
Por ka një faktor që robotët nuk mund ta zëvendësojnë: aftësia për të frymëzuar njerëzimin. Siç shprehet Leroy Chiao, një astronaut i NASA-s:
“Publiku entuziazmohet nga misionet robotike, por momenti kur një njeri të shkelë për herë të parë në Mars do të jetë më i madh se zbarkimi i parë në Hënë.”
Jeta në Mars?
NASA dhe agjenci të tjera hapësinore po planifikojnë misione të reja drejt Hënës dhe Marsit. Ndërkohë, Elon Musk synon të ndërtojë një koloni në Mars për të mbrojtur njerëzimin në rast të një katastrofe globale.
Megjithatë, kjo sjell sfida të shumta teknologjike dhe etike, siç thekson Dr. Weinersmith:
“Ka pyetje të mëdha për të cilat nuk kemi përgjigje, si aftësia e njerëzve për të riprodhuar në atë mjedis.”
Në të ardhmen, disa shkencëtarë parashikojnë një hibrid mes njerëzve dhe teknologjisë, me qenie që do të jenë gjysmë-njerëz, gjysmë-robotë, për të përballuar mjediset e ashpra të hapësirës.
Deri atëherë, eksplorimi i hapësirës do të vazhdojë, me hapat e vegjël të njerëzve që ndjekin gjurmët e mëdha të robotëve eksplorues.
