Tërmeti i fuqishëm me magnitudë 8.8 ballë në Kamçatka, i cili kërcënon pothuajse të gjitha vendet e Paqësorit me një cunami dhe madje shkaktoi një shpërthim vullkanik, ka rikthyer në plan të parë kërcënimin gjeologjik të njohur si “Unaza e Zjarrit”.
Është një nga zonat më të rrezikshme sizmike dhe vullkanike në planet, që shtrihet përgjatë pellgut të Oqeanit Paqësor dhe përfshin vende si Japonia, Kili, Filipinet, SHBA-të dhe dhjetëra rajone të tjera ishullore.
Çfarë është “Unaza e Zjarrit”?
E ashtuquajtura “Unaza e Zjarrit” është një hark gjeologjik me gjatësi 40,000 kilometra, ku takohen pllakat tektonike, duke shkaktuar përplasje intensive. Përgjatë gjatësisë së tij, identifikohen 452 vullkane, ndërsa:
90% e tërmeteve në botë ndodhin atje.
81% e tërmeteve më të mëdha burojnë nga kjo zonë.
Mbi 75% e vullkaneve aktive dhe joaktive të planetit ndodhen atje.
Zona tjetër më aktive është Sistemi Orogjenik Alpin (5-6% e tërmeteve dhe 17% e atyre të fortë), i cili shtrihet nga Indonezia në Mesdhe.
“Unaza e Zjarrit” u formua për shkak të lëvizjes së vazhdueshme të pllakave tektonike, pllaka gjigante të kores së Tokës që notojnë sipër mantelit. Kur pllakat oqeanike rrëshqasin poshtë pllakave kontinentale, ato krijojnë:
Zonat e subduksionit, ku prodhohen tërmetet.
Vullkanet, ndërsa magma ngrihet në sipërfaqe.
Presioni nga bashkëveprimi i pllakave çon në lëshime të dhunshme të energjisë në formën e tërmeteve, shpërthimeve vullkanike dhe, shpesh, tsunami.
Vendet më të rrezikuara?
Zonat më të ekspozuara janë të vendosura në të gjithë Paqësorin dhe përfshijnë:
Kili
Japoni
Indonezi
Ishujt Solomon
Bregu Perëndimor i Shteteve të Bashkuara
Alaska
Meksikë
Peru
Zelanda e Re
Këto janë zona ku tërmetet mbi 8 ballë të shkallës Rihter nuk janë të rralla dhe ku infrastruktura tokësore shpesh kërcënohet nga aktiviteti vullkanik.
Pse tërmetet nuk mund të parashikohen?
Pavarësisht përparimeve në shkencë, sizmologët ende nuk mund të parashikojnë se kur dhe ku do të godasë tërmeti i madh i radhës. Siç shpjegon Profesor Hongfeng Yang: Duhen dhjetëra mijëra vjet për të grumbulluar energji, por vetëm disa sekonda për ta liruar atë.
Pllakat tektonike lëvizin disa centimetra në vit. Megjithatë, gjatë një tërmeti, lëvizja mund të arrijë disa metra në sekonda, duke shkaktuar shkatërrime në qytete të tëra.
Aktiviteti vullkanik në “Unazën e Zjarrit” shpjegohet me grumbullimin dhe çlirimin e presionit magmatik. Kur magma ngrihet në sipërfaqe, ajo krijon:
Shpërthime hiri dhe lavash
Shtresa të reja të kores, të cilat gradualisht formojnë vullkane
Tërmetet, përkatësisht, janë çlirimi i papritur i energjisë, i prodhuar nga përplasja e pllakave në një thellësi prej dhjetëra kilometrash nën sipërfaqe.
“Unaza e Zjarrit” nuk është thjesht një term gjeologjik. Është një kujtesë për fuqinë e natyrës, e cila brenda pak sekondash mund të ndryshojë fatin e miliona njerëzve.
