Asambleja e Përgjithshme e Pediatrisë në Itali ka ngritur shqetësim të madh për rritjen e përdorimit të pajisjeve smart te fëmijët 3–5 vjeç, duke paralajmëruar se ekspozimi i hershëm mund të shkaktojë ndryshime në strukturën e trurit dhe të ndikojë drejtpërdrejt në zhvillimin njohës dhe kujtesën, raporton La Repubblica.
Rreziku i një “varësie të heshtur”
Sipas raportit, telefonat inteligjentë dhe tabletët po kthehen në mjete qetësimi për fëmijët, shpesh të ofruara nga të rriturit për të shmangur shqetësimin. Ky përdorim i pakontrolluar mund të çojë në probleme me peshën, shikimin, aftësitë sociale dhe madje edhe në ndryshime biologjike në trurin e fëmijëve të vegjël.
Shoqata Italiane e Pediatrisë e kishte paralajmëruar prej kohësh rrezikun e ekspozimit digjital:
- 0–2 vjeç: asnjë përdorim;
- 2–5 vjeç: më pak se një orë në ditë;
- 5+ vjeç: deri në dy orë, gjithmonë nën mbikëqyrje prindërore.
Por me paraqitjen e raportit të ri në Senat, paralajmërimet kanë marrë një ton edhe më këmbanëalarmues.
Efektet në zhvillimin mendor dhe gjuhësor
Pediatrit theksojnë se çdo orë shtesë para ekranit rrit rrezikun e problemeve fizike dhe mendore.
- Tek fëmijët nën 2 vjeç, vetëm 30 minuta më shumë se zakonisht mund të dyfishojë rrezikun e vonesave në të folur.
- Tek fëmijët 3–5 vjeç, çdo orë shtesë para pajisjeve ul gjumin me rreth 15 minuta.
- Më shumë se 50 minuta shtesë lidhen me rrezik të shtuar për mbipeshë dhe hipertension pediatrik tek fëmijët 3–6 vjeç.
Studimet e neuroimazherisë tregojnë se tek fëmijët që kalojnë shumë kohë në pajisje digjitale vërehen ndryshime në zonat e trurit që lidhen me vëmendjen dhe të kuptuarit. Në këta fëmijë, korteksi cerebral është më pak i trashë në rajonet përgjegjëse për gjuhën, kujtesën dhe përqendrimin — një tregues i zhvillimit më të ngadaltë të këtyre funksioneve.
Edhe kur dëmtimet nuk janë të dukshme menjëherë, ato mund të ndikojnë më vonë në aftësitë gjuhësore, matematikore dhe shkrim-leximin.
Rreziqet për shikimin
Përdorimi i zgjatur i ekraneve sjell pasoja edhe për sytë:
- tendosje të shikimit,
- rritje të miopisë dhe strabizmit akomodues,
- tharje dhe irritim për shkak të uljes së shpeshtësisë së pulsimit të syve.
Rritja e varësisë digjitale tek të miturit
Pediatrit paralajmërojnë se përdorimi i pajisjeve si “zgjidhje e shpejtë” për qetësimin e fëmijëve po krijon një terren të favorshëm për varësi. Kjo ndodh më shpesh kur fëmijët lejohen të përdorin telefona para moshës 13 vjeç.
Faktorët kryesorë të rrezikut përfshijnë:
- ekspozimin e hershëm,
- qëndrimin e gjatë online,
- mungesën e rregullave,
- izolimin social,
- vështirësitë emocionale.
Nga ana tjetër, ndërhyrja aktive e prindërve, vendosja e kufijve të qartë, komunikimi dhe aktivitetet alternative fizike apo krijuese janë faktorë mbrojtës të rëndësishëm.
Në thelb, pediatrit italianë nënvizojnë se fëmijët mësojnë përmes lojës dhe ndërveprimit real, dhe jo përmes ekranit — ndaj kufizimi dhe mbikëqyrja e përdorimit digjital është më thelbësore se kurrë.
