Serbia është shpallur vendi i parë në botë që do të testojë vaksinë eksperimentale kundër kancerit, Enteromix, e zhvilluar në Rusi. Ministri për Bashkëpunim Ekonomik, Nenad Popović, tha se vaksina do të jetë “personalizuar” dhe e lehtë për t’u prodhuar në Evropë falë inteligjencës artificiale. Procesi i krijimit të saj do të zgjasë vetëm shtatë ditë, duke lejuar kombinimin e materialit gjenetik të pacientit me indin tumoral.
Kjo iniciativë është rezultat i një marrëveshjeje të drejtë mes presidentëve të Rusisë dhe Serbisë, Vladimir Putin dhe Aleksandar Vuçiç. Një delegacion rus ka vizituar Beogradin për të inspektuar kapacitetet spitalore dhe është krijuar një grup i përbashkët pune. Deri në fund të vitit, një ekip mjekësh serbë do të udhëtojë drejt Moskës për trajnime dhe pjesëmarrje në fazat klinike.
Prodhimi i dozave të para pritet të ndodhë në Spitalin Torlak në Beograd, ndërsa administrimi i vaksinës është planifikuar për vitin 2026, për pacientët vendas dhe ata nga vende të tjera evropiane. Kjo nismë është parë nga disa si një “diplomaci vaksinash”, duke i ngjallur kujtime aktivitetit të Rusisë gjatë pandemisë së COVID-19, kur shumë evropianë udhëtonin drejt Beogradit për t’u vaksinuar me Sputnik V.
Vaksina Enteromix synon të trajtojë tumorin duke injektuar katër viruse të padëmshme, të cilat pretendohet se shkatërrojnë deri në 60-80% të masës tumorale. Megjithatë, skeptikët në komunitetin shkencor theksojnë se rezultatet pozitive janë parë deri tani vetëm në kafshë, dhe provat klinike me njerëz kanë filluar vetëm në qershor 2025 me 48 vullnetarë.
Nga ana tjetër, projekti reflekton tensionet politike të rajonit, pasi Serbia, e vetmja në Evropë që nuk ka sanksionuar Rusinë, ruan lidhje të ngushta me Moskën, duke aspiruar gjithashtu anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Serbia përballet me sfida energjetike, duke u mbështetur te gazi rus, dhe zgjidhja e përmendur përvari, Rrjedha Ballkanike, është parë si një “katastrofë ekonomike”. Presidenti Vuçiç është angazhuar aktivisht në bisedime për të menaxhuar këtë situatë të ndërlikuar.
