1 Maji njihet dhe festohet në mbarë botën si Dita Ndërkombëtare e Punës, një datë që lindi nga përpjekjet e punëtorëve për të fituar të drejtat, liritë dhe kushtet e drejta të punës dhe jetesës.
Fjalët e fundit të August Spies, një nga katër punëtorët e pafajshëm të ekzekutuar pas ngjarjes së përgjakshme në sheshin “Haymarket” në Çikago, më 1886, kanë mbetur në histori: “Do të vijë një kohë kur heshtja jonë do të jetë më e fuqishme se zëri që po mbytni sot.”
Ata u dënuan jo për një krim konkret, por për rolin e tyre si udhëheqës të lëvizjes punëtore që kërkonte një orar pune 8-orësh dhe kushte më të mira jetese. Protestat e asaj kohe çuan në përplasje të dhunshme, ku humbën jetën edhe disa policë, ndërsa autoritetet reaguan me ashpërsi ndaj punëtorëve.
Ngjarjet e “Haymarket”-it simbolizojnë jo vetëm sakrificën, por edhe vendosmërinë e punëtorëve për t’u organizuar dhe për të luftuar për të drejtat e tyre. Pavarësisht dhunës dhe represionit, ata nuk u tërhoqën.
Lëvizja për orarin 8-orësh kishte nisur më 1884, kur Federata e Tregtisë dhe Bashkimi i Punëtorëve, pararendësja e Federatës Amerikane të Punës miratoi një rezolutë që caktonte datën 1 maj 1886 si momentin kur do të kërkohej zyrtarisht një ditë pune prej 8 orësh. Në këtë datë, më shumë se 200,000 punëtorë dolën në grevë në Çikago dhe qytete të tjera.
Pavarësisht reagimeve të ashpra nga media dhe institucionet e kohës, këto protesta mbetën një pikë kthese në historinë e lëvizjes punëtore.
Tre vjet më vonë, në vitin 1889, gjatë Kongresit të Internacionales së Dytë Socialiste në Paris, u vendos që 1 Maji të shpallej zyrtarisht si Dita Ndërkombëtare e Punëtorëve, një ditë solidariteti dhe përkujtimi për të gjithë punëtorët e botës dhe për betejat e tyre të përbashkëta për drejtësi shoqërore dhe të drejta të barabarta.
