Izraeli po përgatitet për një nga proceset zgjedhore më të rëndësishme të viteve të fundit, në një garë të karakterizuar nga përplasjet politike, shqetësimet për sigurinë dhe pasiguria për formimin e qeverisë së ardhshme.
Sipas sondazheve të publikuara të premten, kryeministri aktual Benjamin Netanyahu dhe ish-shefi i ushtrisë Gadi Eisenkot janë në një garë të ngushtë për drejtimin e vendit. Megjithatë, asnjëri prej dy kampeve politike nuk parashikohet të sigurojë 61 mandatet e nevojshme për të formuar shumicën parlamentare.
Ky skenar mund të çojë në javë ose muaj negociatash mes partive, ndërsa nuk përjashtohet as mundësia e një ngërçi politik që do ta vështirësonte krijimin e një qeverie të re.
Siguria, në qendër të debatit politik
Një nga temat kryesore të fushatës është siguria kombëtare, veçanërisht dështimi i shërbimeve izraelite të sigurisë për të parandaluar sulmet e 7 tetorit 2023, të udhëhequra nga Hamasi.
Sulmet shkaktuan rreth 1,200 viktima në Izrael, ndërsa 251 persona u morën peng dhe u dërguan në Rripin e Gazës.
Partitë opozitare e kanë kritikuar Netanyahun për përgjegjësinë politike lidhur me këto ngjarje dhe kanë kërkuar krijimin e një komisioni të pavarur hetimor. Kryeministri ka kundërshtuar prej kohësh këtë nismë, duke argumentuar se një hetim i tillë do të ishte i njëanshëm ndaj tij.
Nga ana tjetër, Netanyahu e ka ndërtuar fushatën mbi mesazhin se ai është udhëheqësi që mund të garantojë sigurinë e Izraelit. Ai ka vënë në dukje rezultatet që pretendon se ka arritur në konfliktet rajonale dhe marrëdhëniet e tij të afërta me presidentin amerikan Donald Trump.
Eisenkot synon të bashkojë opozitën
Gadi Eisenkot, drejtues i partisë së re Yashar, është një nga figurat kryesore të kampit që synon largimin e Netanyahut nga pushteti.
Ky grup përfshin politikanë me bindje të ndryshme ideologjike, mes tyre ish-kryeministrin Naftali Bennett, Avigdor Lieberman dhe ish-gjeneralin me orientim të majtë Yair Golan.
Pavarësisht dallimeve mes tyre, këto forca bashkohen nga objektivi për t’i dhënë fund qeverisjes së Netanyahut.
Për kryeministrin aktual, i cili mori për herë të parë drejtimin e qeverisë në vitin 1996, rikthimi ose vazhdimi i pushtetit varet kryesisht nga mundësia për të ruajtur aleancën me partitë e ekstremit të djathtë dhe ato ultraortodokse hebraike.
Sistemi zgjedhor proporcional i Izraelit e bën të domosdoshëm bashkëpunimin mes partive për formimin e qeverive, duke krijuar hapësirë për marrëveshje që jo gjithmonë pasqyrojnë ndarjet fillestare politike.
Shërbimi ushtarak dhe Gaza, çështje të tjera të nxehta
Një tjetër temë e rëndësishme është shërbimi i detyrueshëm ushtarak për burrat hebrenj që studiojnë me kohë të plotë në institucionet fetare.
Qeveria e Netanyahut është kritikuar për moszbatimin e një vendimi të Gjykatës së Lartë që lidhet me rekrutimin e kësaj kategorie, në një kohë kur mijëra izraelitë të tjerë janë thirrur për të shërbyer në ushtri gjatë konflikteve të fundit.
Edhe qëndrimi ndaj Gazës do të jetë një nga faktorët që do të ndikojnë në debatin politik. Eisenkot ka deklaruar se synon t’i japë fund sundimit të Hamasit në territor brenda 18 muajve, përmes një plani paqeje të udhëhequr nga SHBA-ja ose, nëse kjo dështon, përmes mjeteve ushtarake.
Ndërkohë, sulmet izraelite në Gaza kanë vazhduar edhe pas marrëveshjes së armëpushimit, me ushtrinë izraelite që deklaron se shënjestron operativë të Hamasit.
Sipas Ministrisë së Shëndetësisë në Gaza, e drejtuar nga Hamasi, numri i palestinezëve të vrarë që nga fillimi i luftës ka kaluar 74 mijë. Shifrat e kësaj ministrie janë konsideruar të besueshme nga Kombet e Bashkuara.
Lufta ka shkaktuar gjithashtu kritika të shumta ndërkombëtare ndaj Izraelit dhe ka ndikuar në marrëdhëniet e tij me një pjesë të aleatëve.
Përplasjet për Iranin dhe drejtësinë
Në ditët e fundit të fushatës, Netanyahu është përballur edhe me raportime mediatike lidhur me mundësinë e një përshkallëzimi ushtarak kundër Iranit.
Sipas raportimeve të publikuara nga Channel 12 dhe CNN, kryeministri kishte kërkuar shqyrtimin e veprimeve të reja ushtarake kundër Teheranit, por propozimet e raportuara nuk morën mbështetjen e nevojshme. Netanyahu i ka mohuar këto raportime.
Ai shkaktoi gjithashtu debat pasi publikoi një imazh të krijuar me inteligjencë artificiale, ku paraqitej një shpërthim bërthamor në Tel Aviv. Në mesazhin shoqërues, Netanyahu paralajmëroi për rrezikun që, sipas tij, do të paraqiste pajisja e Iranit me armë bërthamore. Eisenkot e kritikoi këtë veprim.
Çfarë pritet pas mbylljes së votimit?
Sipas kalendarit të raportuar për zgjedhjet, televizionet izraelite pritet të publikojnë sondazhet në dalje të votimit në orën 22:00 sipas orës lokale, për të dhënë një tregues fillestar të rezultateve.
Megjithatë, këto sondazhe nuk janë rezultate përfundimtare dhe mund të ndryshojnë nga numërimi zyrtar. Votat e ushtarëve dhe rezervistëve mund të ndikojnë në rezultatin përfundimtar, pasi një pjesë e tyre numërohen më vonë.
