Kthimi në një dietë më të shëndetshme mund të ndihmojë trurin të rikuperohet pas një periudhe të ushqyerjes së dobët, por nuk duket se i përmbys plotësisht efektet e saj, veçanërisht kur dieta e mëparshme ishte e pasur me sheqer të shtuar.
Këtë e tregon një studim i ri, i botuar në revistën shkencore Nutritional Neuroscience, i cili shqyrton nëse dëmi i shkaktuar në tru nga ushqimi i shpejtë mund të përmbyset kur përmirësohen zakonet dietike.
Shkencëtarët e kanë ditur prej vitesh se ushqimet ultra të përpunuara, të pasura me yndyrë dhe sheqer, janë të lidhura me një rrezik në rritje të obezitetit, sëmundjeve të zemrës dhe diabetit të tipit 2. Megjithatë, vitet e fundit, interesi është drejtuar gjithnjë e më shumë drejt efekteve të tyre në tru, raporton Earth.com.
Studimet tek njerëzit kanë lidhur konsumin e shtuar të ushqimeve të tilla me kujtesë më të keqe dhe rënie më të shpejtë njohëse, ndërsa testet e imazherisë kanë treguar një korrelacion me tkurrjen e hipokampusit, një rajon i trurit kritik për të mësuarit dhe kujtesën.
Hulumtimi i ri u bazua në një rishikim të 27 studimeve tek brejtësit. Në këto eksperimente, kafshët fillimisht u ushqyen me dieta të pashëndetshme të pasura me yndyrë, sheqer ose të dyja. Pastaj, dietat e tyre u ndryshuan në dieta më të shëndetshme dhe studiuesit vlerësuan ndryshimet në kujtesë, ankth, sjellje të ngjashme me depresionin, motivim dhe nivele aktiviteti.
Përmirësim i kujtesës, por jo absolut
Përmirësimi më i dukshëm u pa në testet e kujtesës. Kafshët që kaluan në një dietë më të shëndetshme performuan më mirë se ato që vazhduan të hanin ushqim të pashëndetshëm. Megjithatë, rikuperimi nuk ishte i plotë: kur krahasoheshin me kafshët që ishin ushqyer me një dietë të shëndetshme që nga fillimi, ato përsëri performuan më keq. Thënë thjesht, dieta më e mirë dukej se ndihmonte trurin, por nuk i eliminonte plotësisht efektet e mëparshme.
Një nga gjetjet më të rëndësishme përfshinte sheqerin. Studiuesit zbuluan se përmirësimet e kujtesës ishin më të dukshme kur dieta fillestare e pashëndetshme ishte e pasur me yndyrë. Në të kundërt, në dietat e pasura me sheqer të shtuar – ose një kombinim i yndyrës dhe sheqerit – provat për rikuperim ishin shumë më të dobëta. Kjo mbështet hipotezën se sheqeri mund të ketë efekte më të vazhdueshme në funksionin njohës.
Studimi u përqendrua posaçërisht në kujtesën hapësinore, aftësinë për të kujtuar se ku janë gjërat ose si të lundrosh në një hapësirë. Ky funksion varet kryesisht nga hipokampusi, i cili është i ndjeshëm ndaj inflamacionit dhe stresit oksidativ që mund të shkaktohet nga një dietë e dobët.
Gjëndja shpirtërore dhe shëndeti mendor
Ndërsa kujtesa u përmirësua, rezultatet nuk ishin aq pozitive kur bëhej fjalë për gjendjen shpirtërore dhe sjelljen. Kalimi në një dietë të shëndetshme nuk duket se përmirëson vazhdimisht ankthin, sjelljen e ngjashme me depresionin, motivimin ose aktivitetin.
Studiuesit besojnë se kjo mund të jetë për shkak se ndërprerja e ushqimeve të shpejta shumë të shijshme mund të krijojë vetë stres, duke kompensuar disa nga përfitimet e një diete më të shëndetshme. Ata gjithashtu vërejnë se pak studime janë përqendruar në gjendjen shpirtërore, kështu që nevojiten kërkime të mëtejshme.
Edhe pse studimet në kafshë nuk përkthehen automatikisht tek njerëzit, gjetjet sugjerojnë se dieta mund të ketë një ndikim të rëndësishëm në shëndetin e trurit. Mesazhi shpresëdhënës është se ndryshimi i zakoneve mund të ndihmojë. Pjesa shqetësuese është se rikuperimi mund të mos jetë gjithmonë i plotë, veçanërisht kur dieta e dobët përfshin shumë sheqer të shtuar.
