Në përkujtim të 100-vjetorit të lindjes së kompozitorit Tish Daija, Akademia e Shkencave, në bashkëpunim me Teatrin e Operas dhe Baletit dhe Universitetin e Arteve, organizoi një konferencë shkencore. Daija, një figurë kyçe në muzikën shqiptare, u formua në Shkodër, ku ndikimet e kori françeskan dhe traditës qytetare formuan stilin e tij.
Një kontribut i rëndësishëm i Daijas ishte kompozimi i baletit të parë shqiptar, “Halili dhe Hajrija”, i cili trajtoi tema tradicionale dhe ndihmoi në vendosjen e bazave të koreografisë muzikore shqiptare. Muzikologia Zana Shuteriqi theksoi rëndësinë e këtij baleti, duke e konsideruar një arritje historike për kulturën shqiptare.
Vepra e Daijas përfshin një gamë të gjerë gjinitë muzikore, nga muzika simfonike deri te opera dhe muzikë filmi. Shuteriqi vuri në dukje se ai kontribuoi në modernizimin e këngës shqiptare, duke krijuar këngë të njohura si “Lule bore”. Më tej, ajo përmendi se Daija ishte një artist i avancuar për kohën e tij, ndonëse përjetoi periudha të vështira për artin në Shqipëri.
Përmes kujtimeve, Shuteriqi nxori në pah sfidat e Daijas në një ambient ku arti shpeshherë ishte nën presion. E bija e tij, Agustin Saija, shprehu shqetësimin për autorësinë e pjesëve të tij të njohura, duke sugjeruar se disa krijime rrezikojnë të harrohen. Saija theksoi se bashkëpunëtorë të tij, si Aleksandër Banushi, hasën vështirësi me njohjen e origjinës së veprave.
Muzikologia Shuteriqi gjithashtu vuri në dukje se trashëgimia e artistëve si Daija nuk njihet mjaftueshëm nga brezat e rinj, dhe se rëndësia e këtyre emrave duhet të mësohet dhe promovuar më shumë. Ajo shprehu shqetësimin se brezi i mesëm e ka harruar këtë trashëgimi të rëndësishme të muzikës shqiptare.
Konferenca shërbeu si një mundësi për të reflektuar mbi kontributet e Tish Daijas dhe për të inkurajuar rinovimin e interesit për artin e tij dhe për muzikën shqiptare në tërësi.
