Qeveria njoftoi papritur shpërndarjen e një bonusi fundviti prej 15 mijë lekësh për rreth 148 mijë e 500 qytetarë, kryesisht familje që përfitojnë ndihmë ekonomike dhe persona me aftësi të kufizuara, sipas kategorive të bëra publike nga ministri i Financave, Petrit Malaj.
Ky vendim vjen pak kohë pas bonusit të fundvitit për pensionistët, duke shtuar pyetjen thelbësore mbi burimin e këtyre fondeve, në një kohë kur buxheti i vitit 2025 është ende në zbatim.
Nga verifikimet që ka kryer skyweb.al mbi tabelat e treguesve fiskalë dhe makroekonomikë të Ministrisë së Financave, rezulton se pushteti qendror dhe ai vendor po përballen me vështirësi serioze në realizimin e shpenzimeve të parashikuara në buxhetin e vitit 2025.
Ky fenomen nuk është i ri, por është përsëritur edhe gjatë vitit 2024.
Të dhënat zyrtare tregojnë se deri në tetor 2025, shpenzimet faktike janë ndjeshëm më të ulëta se plani buxhetor.
Në terma të përmbledhur, rezulton se rreth 22.4 miliardë lekë, ose afërsisht 224 milionë euro, të shpenzimeve totale të planifikuara nuk janë realizuar.
Brenda këtij zëri, problemi më i madh konstatohet te shpenzimet kapitale.
Vetëm te shpenzimet kapitale, pra investimet publike që duhej të realizoheshin nga ministritë dhe bashkitë, deri në tetor 2025 rezulton një mosrealizim prej rreth 12.8 miliardë lekësh, ose afërsisht 128 milionë euro. Këto janë fonde të planifikuara për projekte, investime dhe punë publike, të cilat nuk janë shpenzuar brenda afateve.
Ekzistojnë dy arsye kryesore që shpjegojnë këtë situatë. Arsyeja e parë, lidhet me kapacitetet e dobëta administrative të pushtetit qendror dhe atij vendor për të projektuar, tenderuar dhe realizuar investime sipas planit buxhetor. Mungesa e projekteve të gatshme dhe vonesat në procedura kanë ndikuar drejtpërdrejt në nivelin e ulët të realizimit të shpenzimeve.
Por, kjo nuk vlen në rastin shqiptar pasi eksperienca ka treguar se maxhorancat e kanë ndryshuar buxhetin në mes dhjetori kur vinte puna për të rishpërndarë para.
Arsyeja e dytë duket se lidhet me një klimë të përgjithshme frike dhe pasigurie që ka përfshirë administratën e lartë, ku drejtues dhe zyrtarë hezitojnë të firmosin, të zhvillojnë tendera, të marrin në dorëzim investime apo materiale, nga frika e përgjegjësive penale apo hetimeve të mundshme.
Si pasojë, pjesa më e madhe e shpenzimeve të pakryera përqendrohet pikërisht te investimet publike.
Deri në fund të vitit 2025, kjo shumë pritet të rritet edhe me të paktën 20 milionë euro të tjera, duke e thelluar më tej hendekun mes planifikimit dhe realizimit buxhetor.
Në këtë kontekst, fondet e pashpenzuara po krijojnë hapësirë për rishpërndarje përmes akteve normative, duke u orientuar drejt bonuseve, mbështetjes sociale dhe skemave të tjera emergjente, në vend që të përkthehen në investime dhe zhvillim ekonomik afatgjatë. /skyweb.al
