A keni vënë re ndonjëherë se disa biseda rrjedhin natyrshëm ndërsa të tjerat duken si të ecësh nëpër baltë? Pas dekadash pjesëmarrjeje në festa pune, mbledhje familjare dhe evente komunitare, kam mësuar se disa tema e “vrasin” bisedën më shpejt sesa mund të thuash “heshtje e sikletshme”.
Dhe ja çfarë na tregon psikologjia: temat që sjellim në bisedë zbulojnë shumë për vetëdijen tonë sociale. Ata që futen vazhdimisht në territore të pakëndshme, shpesh nuk e kuptojnë se çfarë po bëjnë.
Nëse e gjeni veten duke “zbrazur” dhomat kur flisni, ose njerëzit papritur kujtohen se “kanë një punë urgjente” sapo ju afroheni në bisedë, ndoshta është koha të shikoni më nga afër se për çfarë po flisni.
1) Detaje shëndetësore
Të gjithë kemi çështje shëndetësore. Por ka një dallim të madh mes të përmendurit se jeni duke u rikuperuar nga një operacion dhe përshkrimit të detajuar të procedurës.
Psikologjia tregon se personat me aftësi më të mira sociale e kuptojnë se bisedat për shëndetin kërkojnë kontekst: A jeni miq të afërt? A pyeti tjetri? A po ha kush?
Kur dikush shpërndan detaje mjekësore në mënyrë të papërshtatshme, tregon se nuk e kupton sikletin që po krijon.
2) Bisedat për para dhe çmime
Asgjë nuk e tkurr një dhomë më shpejt se dikush që flet për pagën, makinën e re dhe sa ka kushtuar.
Psikologët thonë se bisedat për para shpesh krijojnë krahasime, xhelozi ose parehati. Personat me vetëdije sociale e dinë që çështjet financiare janë personale dhe nuk duhen hapur pa u pyetur.
Shpesh, ata që i përmendin vazhdimisht këto gjëra nuk veprojnë nga vetëbesimi, por nga pasiguria.
3) Këshilla prindërore të pakërkuara
Të japësh këshilla se si dikush duhet të rrisë fëmijën e tij — pa u kërkuar — është mënyra më e shpejtë për të prishur marrëdhënie.
Psikologjia e lidh këtë sjellje me mungesën e kuptimit të kufijve. Shumë njerëz e përjetojnë si kritikë apo gjykim.
Nëse dikush nuk kërkon këshilla, më mirë t’i mbani mendimet për vete.
4) Rrëfim tepër personal
Ka ndarje, dhe ka mbingarkesë. Të tregosh detaje për divorcin, traumën e fëmijërisë apo problemet financiare disa minuta pasi ke takuar dikë, e rëndon bisedën.
Studimet tregojnë se njerëzit e perceptojnë oversharing-un si të pakëndshëm dhe jo të pëlqyeshëm, sidomos kur ndodh shumë herët në marrëdhënie.
Vërtetësia është e fuqishme vetëm kur është e fituar me kohë — jo kur i bie dikujt në kokë.
5) Thashetheme në vendin e punës për persona specifikë
Gjatë dekadave në menaxhim, kam parë se thashethemet negative dëmtojnë besimin dhe reputacionin.
Nëse flisni keq për dikë me një person, ai person e kupton se do të flisni keq edhe për të me dikë tjetër.
Personat me aftësi të mira sociale e dinë si të shmangin thashethemet e dëmshme — duke diskutuar problemin pa përmendur emra, ose duke e kthyer bisedën drejt zgjidhjeve.
6) Vetë-promovim i vazhdueshëm dhe mburrje
Disa njerëz e kthejnë çdo temë në histori për arritjet e tyre. Psikologët e quajnë këtë narsicizëm bisedor — prirja për ta kthyer çdo bisedë tek vetja.
Në vend që të duket vetëbesim, kjo sinjalizon mungesë sigurie dhe nevojë të dëshpëruar për vëmendje.
7) Dominimi i çdo bisede
Të flasësh shumë nuk është gjë e keqe, por të mbushësh çdo hapësirë të bisedës është.
Studimet tregojnë se njerëzit që flasin tepër perceptohen si kontrollues dhe jo të interesuar për të tjerët.
Biseda është rrugë dypalëshe. Jo monolog.
8) Tema shumë përçarëse politike apo fetare
Politika dhe feja janë të rëndësishme, por hedhja e opinioneve të nxehta në ambiente të papërshtatshme tregon gjykim të dobët social.
Një person me vetëdije sociale “lexon dhomën”: A është momenti i duhur? A janë njerëzit rehat? A ka mjaftueshëm besim?
9) Negativitet i vazhdueshëm dhe ankesa pa fund
Të gjithë ankohen ndonjëherë. Por dikush që e shndërron çdo bisedë në ankesë të pafundme lodh rrethin shoqëror.
Studimet tregojnë se përdorimi i shpeshtë i gjuhës negative lidhet me izolim shoqëror dhe pëlqyeshmëri më të ulët.
Fokusimi tek mirënjohja ndryshon gjithçka.
Mendime përfundimtare
Nëse e gjetët veten te ndonjë prej këtyre pikave, mos u shqetësoni. Aftësitë shoqërore zhvillohen dhe përmirësohen.
Çelësi është të kthesh vëmendjen te reagimet e njerëzve: A afrohen apo tërhiqen? A shtojnë pyetje apo e ndryshojnë temën?
Këto sinjale tregojnë gjithçka që ju duhet të dini.
