Shtetet e Bashkuara po kërkojnë një rishikim rrënjësor të marrëveshjes së mbrojtjes me Danimarkën, me synimin për të hequr të gjitha kufizimet ligjore dhe politike mbi praninë e saj ushtarake në Groenlandë. Sipas Bloomberg, Uashingtoni dëshiron të rishkruajë pikat kyçe të marrëveshjes, duke i dhënë vetes liri të plotë veprimi ushtarak në ishullin strategjik të Arktikut.
Marrëveshja origjinale e vitit 1951, e ndryshuar në vitin 2004, parashikon që SHBA duhet të konsultohet dhe të informojë Danimarkën dhe Groenlandën për çdo ndryshim të rëndësishëm në aktivitetet apo objektet ushtarake. Kjo klauzolë është pikërisht ajo që negociatorët amerikanë synojnë të dobësojnë ose të heqin, për të shmangur çdo angazhim detyrues.
Burime të njohura me bisedimet i thanë Bloomberg se SHBA po kërkon një formulim që garanton liri të plotë lëvizjeje dhe operimi, pa kufizime kohore apo operative. Megjithatë, detajet përfundimtare të marrëveshjes mbeten ende objekt negociatash. Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly, deklaroi se nëse marrëveshja finalizohet, Shtetet e Bashkuara do të arrijnë objektivat e tyre strategjike në Groenlandë “me kosto minimale dhe në baza të përhershme”. Ambasada daneze në Uashington nuk pranoi të komentojë zhvillimet.
Presidenti Donald Trump e ka konfirmuar publikisht këtë linjë, duke njoftuar se ekziston një “kornizë për një marrëveshje të ardhshme” pas takimit me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, në Forumin Ekonomik Botëror në Davos.
Ai theksoi se NATO do të përfshihet në proces dhe se brenda dy javësh do të bëhej e qartë nëse Danimarka ka dhënë pëlqimin e saj. Në një intervistë për Fox Business, Trump deklaroi se SHBA synon “akses ushtarak të plotë, pa afat kohor”, duke përfshirë vendosjen e sistemeve raketore dhe forcimin e pranisë së NATO-s në Arktik. Sipas Bloomberg, marrëveshja mund të përfshijë edhe të drejta minerare që synojnë përjashtimin e interesave kineze, në këmbim të angazhimit amerikan për të mos vendosur tarifa ndaj vendeve evropiane.
Një marrëveshje e tillë mund të ndihmojë në zbutjen e asaj që konsiderohet si kriza më e rëndë në marrëdhëniet transatlantike që nga themelimi i NATO-s. Aktualisht, SHBA mban vetëm një bazë kryesore në Groenlandë, me rreth 150 ushtarakë dhe mbi 300 kontraktorë, një prani shumë më e reduktuar krahasuar me periudhën e Luftës së Ftohtë. Megjithatë, mbetet e paqartë se deri në çfarë mase Danimarka dhe Groenlanda do të pranojnë zgjerimin e pakufizuar të pranisë amerikane. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen ka deklaruar se është e hapur për zgjerim të marrëveshjes, por vetëm “në mënyrë të duhur dhe respektuese”.
