Arsyet pse efektet e politikës agresive tarifore të Donald Trump nuk janë reflektuar ende plotësisht në treguesit ekonomikë të SHBA-së, shpjegon artikulli i sotëm i Economist. Sipas botimit, megjithëse goditja nuk është ende e dukshme, “stuhia” e shkaktuar nga SHBA-të në tregtinë globale mund të jetë duke iu afruar rrezikshëm brigjeve të veta.
“Pesë vjet më parë, kur pandemia paralizoi ekonominë globale, ekonomistët iu drejtuan mjeteve të reja – të tilla si të dhënat e lëvizshmërisë dhe rezervimet e restoranteve, për të ndjekur zhvillimet në kohë reale. Sot, ndërsa bota përpiqet të vlerësojë ndikimin e tarifave të reja agresive të Donald Trump mbi importet kineze, analistët po përdorin përsëri metoda inovative. Gjetjet e hershme tregojnë se ekonomia më e madhe në botë nuk ka pësuar ende një goditje serioze. Por problemet po vijnë”, thotë botimi.
Dhe ai vazhdon: Edhe para vendosjes së shumicës së tarifave, më 9 prill, sondazhet regjistruan shqetësimin e konsumatorëve dhe bizneseve në SHBA. Sipas një sondazhi nga Banka Federale e Rezervës së Dallasit, prodhimi industrial arriti një nivel rekord të ulët në prill. Por statistika të tilla mund të jenë mashtruese: Amerikanët kanë tendencë ta shohin ekonominë përmes prizmit të bindjeve të tyre politike.
Gjatë presidencës së Bidenit, shumë veta u deklaruan pesimistë, por vazhduan të konsumonin, një fakt që vë në pikëpyetje vlerën e treguesve të besimit. Nga ana tjetër, të ashtuquajturit “tregues të fortë”, siç janë pagat dhe PBB-ja, pasqyrojnë një realitet ekonomik që tashmë ka kaluar. Shifrat pozitive të punësimit në mars pasqyrojnë sjelljen e bizneseve përpara se kërcënimet e tarifave të Trump të merrnin formë konkrete.
Të dhënat në kohë reale ndihmojnë në shmangien e këtyre dy kurtheve duke dhënë një pamje më të menjëhershme të aktivitetit në ekonomi. Shumë tregues të epokës së pandemisë tani janë të vjetëruar ose nuk publikohen më. Megjithatë, tregtia globale ende monitorohet nga afër: anijet e mallrave fillojnë të regjistrojnë javë para mbërritjes së tyre, duke transmetuar sinjale pozicioni përmes satelitit dhe duke ofruar lista të hollësishme të mallrave që ato transportojnë.”
Disa nga të dhënat sugjerojnë se ndikimi i konfliktit tregtar është i kufizuar deri më tani. Në javën që përfundoi më 25 prill, dhjetë anije mallrash, që transportonin 555,000 ton mallra, u ankoruan në portet e Los Angeles dhe Long Beach, portat kryesore për mallrat kineze në SHBA. Vëllimi ishte i ngjashëm me vitin e kaluar. Por udhëtimi nga Kina në Bregun Perëndimor të SHBA-së mund të zgjasë nga 2 javë deri në 40 ditë, që do të thotë se shumë nga anijet që mbërrijnë tani kishin lundruar përpara se tarifat të hynin në fuqi.
Tregues të tjerë janë më shqetësues. Sipas firmës së të dhënave Vizion, rezervimet për udhëtime të reja midis Kinës dhe SHBA-së ranë me 45% nga viti në vit në javën që filloi më 14 prill. Në të njëjtën kohë, numri i udhëtimeve bosh (kur një anije anashkalon një port ose një kompani ka më pak anije në një itinerar) tani arrin në 40% të të gjitha udhëtimeve të planifikuara.
Të dhënat e çmimeve sugjerojnë se flukset tregtare po riformësohen. Kostoja e udhëtimit midis Shangait dhe Los Anxhelosit ka rënë me rreth 1,000 dollarë muajin e kaluar, sipas Freightos, një kompani logjistike, pasi kompanitë kanë kaluar nga tarifat “e paracaktuara”, duke importuar më shumë se zakonisht për të përmbushur afatin e zbatimit, në shmangien e tyre. Çmimi për transportimin e mallrave nga Vietnami në Amerikë u rrit me një shumë të ngjashme, duke sugjeruar që importuesit po kërkojnë furnizues alternativë.
“A mund të jetë ndonjë nga këto ‘zile dhe bilbila’ mashtruese? Të dhënat e transportit detar janë të paqëndrueshme dhe sezonale: për shembull, rënia prej 30% nga viti në vit e rezervimeve për në Los Angeles bie brenda luhatjeve normale javore. Në porte më të vogla, siç është p.sh. ai i Seattle-it, vetëm një anije mbërrin çdo ditë. Nuk është e pazakontë që disa ditë të kalojnë pa mbërritur asnjë anije.
Për më tepër, edhe treguesit me frekuencë të lartë që përdoren gjerësisht nuk tregojnë një stanjacion të ekonomisë. Sipas Barclays, shpenzimet e kartave të kreditit dhe hapjet e vendeve të punës në SHBA ishin në nivele të ngjashme në prill me të njëjtin muaj në vitin 2024.
Por goditja mund të jetë duke ardhur. Efektet e tronditjeve tregtare duan kohë për t’u shfaqur në ekonomi: shumë kompani do të kenë pasur kohë për të ndërtuar inventarë para se të hyjnë në fuqi tarifat. Kërkesa për depo pranë porteve, ku mallrat ruhen dhe detyrimet paguhen vetëm pas lëshimit të tyre, është rritur ndjeshëm. Shumë biznese po zgjedhin të mos rrisin çmimet, edhe pse teorikisht duhet, ose sepse janë të lidhura nga kontrata paraprake ose sepse duan të ruajnë marrëdhënie të mira me klientët e tyre, në rast se Trump tërhiqet,” thotë botimi.
Siç thekson Peter Sand i firmës konsulente Xeneta, pasiguria e shkaktuar nga politika e paparashikueshme tarifore e Trump ka zënë në befasi shumë kompani transporti detar, pavarësisht përvojës që kanë fituar gjatë dekadës së fundit në përballjen me kriza të njëpasnjëshme: nga pandemia dhe bllokada e Kanalit të Suezit, deri te sulmet e Huthit në Detin e Kuq.
Kjo pasiguri do të dëmtojë tregtinë dhe ekonominë në përgjithësi, edhe nëse Shtetet e Bashkuara përfundimisht i heqin masat më të rrepta. Anijet që nuk lundruan në kohë ose do të mbërrijnë me një vonesë të konsiderueshme, ose nuk do të mbërrijnë kurrë. Stoqet do të mbarojnë. Shumë biznese do të kenë ngrirë planet e investimeve dhe të punësimit, dhe rifillimi i tyre nuk do të jetë një detyrë e lehtë.”
“SHBA-të mund të mos jenë goditur ende nga stuhia tregtare që ka shkaktuar, por prognoza është larg të qenit e favorshme”, përfundon Economist.
