Publikimi i gati 3 milionë faqeve të reja të lidhura me Jeffrey Epstein nuk solli zbulimin spektakolar që ishte imagjinuar në sferën publike për vite me radhë.
Nuk doli asnjë “listë klientësh” e vetme, asnjë dokument që do të çonte automatikisht në ndjekje penale të individëve të fuqishëm.
Përkundrazi, dosjet e reja tregojnë diçka më shqetësuese: një pamje të detajuar të një rrjeti pushteti që nuk u shemb as pas dënimit të Epstein në vitin 2008 dhe as pas arrestimit të tij në vitin 2019.
Ajo që zbulohet nuk është një qark sekret që vepronte në errësirë, por një ekosistem i grupeve shoqërore dhe ekonomike, brenda të cilit Epstein mbeti funksional, i dobishëm dhe i toleruar për më shumë se një dekadë dhe më e rëndësishmja, pa u fshehur ose duke u lënë mënjanë për shkak të aktivitetit të tij jashtëzakonisht kriminal.
Elementi i ri nuk është aq shumë tek emrat sesa tek kohëzgjatja.
Dokumentet tregojnë se marrëdhëniet e Epstein me biznesmenë, politikanë, avokatë, figura të medias dhe personalitete të shoqërisë ndërkombëtare nuk pushuan as pas momentit kur ato duhet të ishin bërë institucionalisht toksike.
Përkundrazi, në shumë raste ato vazhduan ose rifilluan, shpesh me vëmendje më të shtuar në menaxhimin e gjurmëve, por pa ndonjë distancim të konsiderueshëm.
Pamja që shfaqet është ajo e një burri i cili, ndërsa tashmë i dënuar për krime seksuale, vazhdoi të ftonte, ndërmjetësonte, financonte dhe funksiononte si një qendër shoqërore.
Dimensioni sasior i dosjeve lejon për herë të parë një gjeografi njerëzore relativisht të qartë të rrjetit. Më shumë se 1200 njerëz shfaqen të paktën një herë në email-e, ditarë, regjistra fluturimi ose dokumente financiare.
Nga këta, rreth 150 njerëz shfaqen në mënyrë të përsëritur, me një frekuencë që tregon një marrëdhënie të qëndrueshme dhe jo një kontakt të rastësishëm. Një bërthamë shumë më e vogël, më pak se 40 persona, regjistrohen si bashkëbisedues ose vizitorë sistematikë, me një prani shumëvjeçare.
Shpërndarja e këtyre individëve tregon se afërsisht 35% vijnë nga sektorët financiarë dhe të biznesit, 20% nga politika dhe administrata publike, 15% nga bota ligjore dhe konsulenca, 15% të tjera nga media, moda dhe kultura, ndërsa 15% e mbetur shpërndahet në qarqet akademike, shkencore dhe shoqërore.
Gjeografikisht, shumica e kontakteve ndodhen në SHBA, me afërsisht 60%, e ndjekur nga Evropa me 25%, ndërsa Karaibet dhe qendrat financiare jashtë vendit përbëjnë afërsisht 10%. Lindja e Mesme dhe Azia shfaqen me një përqindje më të vogël, por rastet nga rajoni kanë peshë të veçantë ekonomike dhe politike.
Brenda këtij konteksti, bie në sy frekuenca me të cilën shfaqet emri i Donald Trump.
Ai përmendet mbi 1,000 herë në dosjet e reja, një numër që në vetvete ngjall interes politik dhe gazetaresk. Leximi i këtyre raporteve, megjithatë, kërkon kujdes.
Në shumicën dërrmuese të tyre, referencat lidhen me kalendarët shoqërorë, ngjarjet e viteve 1990, qarqet e Nju Jorkut dhe mjedisin e Mar-a-Lago.
Trump shfaqet si pjesë e një peizazhi më të gjerë shoqëror në të cilin Epstein lëvizte rehat. Dokumentet nuk shtojnë prova të reja dhe të prekshme për të vërtetuar përfshirjen e tij kriminale.
Ajo që shtojnë është dimensioni i afërsisë dhe rregullsisë. Epstein nuk ishte margjinal, por i pranishëm në hapësirat ku po formohej kapitali shoqëror dhe politik. Frekuenca e raporteve nuk përbën provë faji, por minon narrativën e përjashtimit të plotë dhe në kohë.
Në të kundërt, prania e Familjes Mbretërore Saudite në arkiva është qartësisht më indirekte dhe më pak nominale, por po aq domethënëse.
Nuk ka korrespondenca të gjera personale me anëtarë specifikë të familjes, as referenca të shpeshta për takime. Megjithatë, ajo që del në pah është gjeografia ekonomike e rrjetit të Epstein.
Dokumentet regjistrojnë kontakte me biznesmenë sauditë dhe menaxherë fondesh që janë të lidhur drejtpërdrejt dhe pa ndërmjetës me mjedisin mbretëror, si dhe diskutime dhe struktura investimesh që kryqëzohen me fonde me origjinë nga Gjiri.
Mungesa e shumë emrave nuk do të thotë mungesë e një marrëdhënieje.
Përkundrazi, tregon një mënyrë përfshirjeje më institucionale dhe të filtruar me kujdes, me kontroll më të rreptë të gjurmëve dhe distancë më të madhe nga ekspozimi personal që karakterizonte qarqet perëndimore.
Në nivelin e biznesit, dosjet e reja përforcojnë imazhin e një Epstein që funksiononte si një ndërmjetës ekonomik dhe shoqëror.
Rastet e aktorëve të teknologjisë dhe financave tregojnë se marrëdhëniet nuk ishin të kufizuara në kontakte formale. Flukset e investimeve, shkëmbimet e email-eve dhe ftesat shoqërore vazhduan për vite me radhë pas vitit 2008.
Në disa raste, provat e reja e zhvendosin pyetjen nga “nëse ata dinin për krimet” në “nëse ata pranuan” një person që ishte dënuar tashmë sepse ai mbetej i dobishëm ose, akoma më mirë, i nevojshëm. Në qendër të zbulimeve është mënyra se si Epstein e përdori këtë rrjet si një mjet pushteti mbi viktimat e tij.
Dëshmitë dhe regjistrimet tregojnë se ai mburrej me të njohurit e tij, inkurajoi përgjimin e bisedave telefonike me bashkëbisedues të fuqishëm dhe kultivoi ndjenjën se rezistenca do të kishte pasoja.
Dosjet e reja përforcojnë imazhin e një njeriu që veproi jo thjesht si grabitqar, por si agjent i një sistemi informal, por efektiv i frikësimit, bazuar në një çekuilibër shoqëror të pushtetit.
Pavarësisht vëllimit të madh të materialit, boshllëqet mbeten kritike. Procesverbalet e gjykatës nuk janë deklasifikuar, pjesë të mëdha të strukturave financiare mbeten të errëta dhe ende nuk ka një pamje të plotë se cilat institucione e dinin, kur e mësuan dhe me çfarë reagimi patën.
Pyetja më e rëndësishme pa përgjigje nuk ka të bëjë me emrat individualë, por me tolerancën institucionale. Si ishte e mundur që një shkelës seksual i dënuar të mbante akses në nyje kaq kritike të pushtetit për vite me radhë pa pasoja të konsiderueshme.
Dosjet e reja, në fund të fundit, nuk tregojnë historinë e një njeriu që e mashtroi sistemin. Ato tregojnë historinë e një sistemi që e pranoi, e inkorporoi dhe, në një masë të madhe, e mbrojti. Skandali i Epstein nuk ka të bëjë vetëm me krimet. Ka të bëjë me funksionimin e pushtetit kur ai takon pasurinë, ndërlidhjen dhe bashkëpunimin e heshtur.
Dhe kjo është pikërisht ajo që i bën zbulimet politikisht të qëndrueshme, edhe nëse nuk çojnë drejtpërdrejt në sallat e gjyqit.
Pyetjet që lindin nga veprimet e Epstein janë të qarta se ato nuk gjejnë mashtrim në miliona faqe të reja dhe i tillë është rrjeti dhe shtigjet e zhvilluara gjatë dekadave që kërkojnë vite studimi nga ekspertët dhe publikim të plotë të të gjitha dosjeve në mënyrë që pamja e errësirës të zbulohet plotësisht.
Pas publikimit të ri nga autoritetet amerikane, është mjaft “e lehtë” të lexosh se askush nuk është bërë “më i mençur” në lidhje me thelbin e krimeve, por ata që përpiqen të qëndrojnë në hije dhe të padëmtuar.
