Samiti i BRICS-it që zhvillohet sot dhe nesër në Rio de Janeiro duhej të ishte një tjetër sukses diplomatik për presidentin brazilian Inacio Lula da Silva. Si një nga themeluesit e grupit, që nga pesë shtetet origjinale (Brazili, Rusia, India, Kina dhe Afrika e Jugut) është zgjeruar tani me Arabinë Saudite, Egjiptin, Etiopinë, Emiratet e Bashkuara Arabe, Iranin dhe Indonezinë, BRICS synon të balancojë ndikimin e G7-ës së dominuar nga SHBA-të dhe aleatët perëndimorë.
Lula e kishte përgatitur samitin me kujdes, duke e shndërruar në një ngjarje të shumëpritur në një kohë të luftërave tregtare të nisura nga Trump dhe konflikteve që trazojnë botën, që nga Ukraina te Lindja e Mesme.
“Do të jetë samiti më i mirë që nga krijimi i BRICS-it”, kishte thënë ai pak me nxitim.
Por jo më! Ajo që duhej të ishte një festë diplomatike, po i zbehet pesha nga mungesa e liderit kryesor: presidenti kinez Xi Jinping, i cili nuk e ka humbur asnjë samit në 12 vitet e qeverisjes së tij.
Edhe pse nuk do të jetë as Vladimir Putin, gjë që ishte e pritshme për shkak të urdhrit ndërkombëtar të arrestit ndaj tij, mungesa e Xi-së është kthyer në lajmin më të madh të samitit. Dhe arsyeja është edhe më befasuese: gruaja e Lulës, zonja Rosangela Lula da Silva, e njohur si Janja. Thuhet se Xi Jinping është thellësisht i fyer prej saj.
Ngjarja ndodhi më 13 maj, gjatë darkës shtetërore që mbylli vizitën e Lula-s dhe bashkëshortes së tij në Kinë. Vizita ishte një sukses, e kurorëzuar me nënshkrimin e marrëveshjeve për investime kineze me vlerë miliarda dollarë. Por, në fund të darkës, përpara ëmbëlsirës, Janja theu protokollin. Ngriti dorën, mori fjalën dhe iu drejtua Xi Jinping-ut, duke kritikuar ashpër rrjetin social TikTok. Sipas saj, algoritmi i TikTok favorizon pikëpamje të ekstremit të djathtë dhe është potencialisht shumë i dëmshëm për fëmijët.
Salla mbeti e ngrirë, sipas dëshmitarëve që morën pjesë në darkë. Peng Liyuan, bashkëshortja e Xi Jinping, e cilësoi ndërhyrjen e Janja-s si “të pafalshme” dhe “të papërshtatshme” për bashkëshortin e saj. Lula e konfirmoi se gruaja e tij foli gjatë darkës, por sipas tij, nuk kishte asgjë të pazakontë dhe Xi ishte pajtuar se “Brazili mund të zgjedhë vetë rregullat që dëshiron”. Megjithatë, mungesa në samit interpretohet si një shuplakë diplomatike.
Ngjarja, përveçse ka trazuar samitin e BRICS-it, ka ndezur edhe një herë debatet mbi rolin e Janja-s, e cila që nga fillimi ka refuzuar të jetë një Zonja e Parë ceremoniale siç është zakoni në Brazil. Sociologe, 58 vjeç, ajo është shprehur gjithmonë hapur për çështje të ndjeshme, si rregullimi i rrjeteve sociale, duke u përplasur publikisht edhe me Elon Musk.
Gjatë G20-s së vitit 2024 në Brazil, në një transmetim televiziv, ajo u shpreh pa doreza: “Nuk kam frikë nga ti, pi*dhu Elon Musk.” Një deklaratë që, sipas shumëkujt, vetëm sa e forcon profilin e saj publik.
Çfarë është BRICS
BRICS është një grup ndërkombëtar i përbërë fillimisht nga pesë ekonomi të mëdha në zhvillim:
Brazil (Brazili)
Rusi (Russia),
Indi (India),
Kinë (China),
Afrika e Jugut (South Africa). Emri i grupit vjen nga shkronjat e para të çdo shteti.
Qëllimi i BRICS:
BRICS u krijua për të forcuar bashkëpunimin ekonomik, politik dhe diplomatik midis vendeve anëtare, me synimin për të krijuar një kundërpeshë ndaj ndikimit të vendeve perëndimore, veçanërisht atyre të grupit G7 (ku bëjnë pjesë SHBA-të, Kanadaja, Gjermania, Franca, Italia, Japonia dhe Britania e Madhe).
Disa karakteristika kryesore të BRICS:
•Ekonomi në rritje të shpejtë: Anëtarët përfaqësojnë një pjesë të madhe të popullsisë botërore dhe të prodhimit global.
•Bashkëpunim jo-perëndimor: Promovojnë një rend botëror multipolar, ku vendet në zhvillim të kenë më shumë zë.
•Nisma ekonomike: Kanë krijuar institucione si Banka e Zhvillimit e BRICS-it (New Development Bank), që synon të financojë projekte në vendet anëtare dhe të tjera në zhvillim.
•Takime vjetore: Liderët e BRICS takohen çdo vit për të diskutuar politika ekonomike, zhvillim, teknologji, siguri dhe marrëdhënie ndërkombëtare.
Zgjerimi:
Së fundmi, BRICS ka ftuar dhe pranuar vende të tjera si: Arabia Saudite, Egjipti, Etiopia, Emiratet e Bashkuara Arabe, Irani dhe Indonezia, çka tregon ambicien për t’u bërë një aleancë globale me ndikim në ekonominë dhe politikën botërore.
