Frika nga koha e lirë ekziston dhe është një çrregullim tipik i botës moderne, e cila rrit efikasitetin dhe produktivitetin më shumë se gjithçka tjetër. Cilat janë pasojat e kësaj lloj frike? Si menaxhohen ato?
Para se të përcaktohet se çfarë është frika nga koha e lirë ose “otiofobia”, është e nevojshme të përcaktohet se çfarë nënkuptohet me kohë të lirë, veçanërisht në botën dhe shoqërinë e sotme. Koha e lirë është ajo që “mbetet” kur detyrat dhe aktivitetet rreptësisht të nevojshme janë kryer në hapësirën e një dite.
Aktivitetet e përditshme të jetës, të tilla si ngrënia dhe gjumi, mund të konsiderohen disi pjesë e kohës së lirë, por në realitet nuk janë kështu. Trupi ynë ka nevoja biologjike që duhen përmbushur për ta mbajtur atë të shëndetshëm. Për këtë arsye, koha e përkushtuar për pushim dhe ushqim është në çdo rast një “punë e domosdoshme”. Ndër të tjera, detyrat në lidhje me përgatitjen e vakteve dhe organizimin e tyre logjistik (pazaret, gatimi i ushqimit, rregullimi i kuzhinës pas vaktit) janë burime të stresit dhe jo relaksi.
Edhe nëse na duket një kontradiktë, duhet të kuptojmë gjithashtu se të shkosh në palestër ose të luash sporte të tjera nuk mund të konsiderohet kohë e lirë, sepse kërkon përkushtim, përpjekje, këmbëngulje, organizim.
Çfarë mbetet dhe çfarë na frikëson?
Në botën moderne kemi harruar të relaksohemi
Sporti gjeneron mirëqenie të qëndrueshme fizike dhe mendore. Sidoqoftë, kur bëhet angazhim i vazhdueshëm, që kërkon përpjekje vullneti, ai pushon së qeni pjesë e aktiviteteve të kryera në “kohën e lirë” dhe bëhet pjesë e programit javor që ne e ndiejmë të detyruar t’i përmbahemi.
Çfarë është koha e lirë?
Është një periudhë kohe gjatë së cilës nuk kemi ndonjë aktivitet për të kryer, të cilën mund t’ia kushtojmë vetes në aktivitete të paplanifikuara, të pastrukturuara, që nuk synojnë një “avantazh të jashtëm”.
Për të dhënë disa shembuj konkretë, zgjedhja për të kaluar një pasdite duke lexuar një libër është kohë e lirë, leximi i një numri faqesh çdo javë për të marrë pjesë në takimin javor të klubit të librit nuk është.
Pse është e frikshme koha e lirë?
Arsyeja pse shumë njerëz kanë frikë nga koha e lirë është se ata kanë zhvilluar një ndjenjë të madhe faji për kalimin e kohës pa “prodhuar” diçka. Natyrisht nuk ka të bëjë vetëm me prodhimin material: puna prodhon para, sporti prodhon efikasitet fizik dhe bukuri estetike, pjesëmarrja në klubin e librit prodhon “efikasitet mendor”, kontakte të reja shoqërore etj. Një shoqëri që për dekada me radhë ka edukuar qytetarët e saj për të prodhuar dhe arritur rezultate gjithnjë e më të mira, i ka hequr moralit tonë të drejtën për “asgjë”.
Në këtë mënyrë koha e lirë është e frikshme sepse “është e padobishme” dhe, së dyti, na vë në kontakt ekskluziv me veten, duke kërkuar që t’i kushtojmë vëmendje mirëqenies sonë psikologjike dhe gjendjes sonë emocionale. Nga kjo rrjedh se ata që kanë frikë nga koha e lirë në të vërtetë kanë frikë të qëndrojnë vetëm me veten e tyre dhe të zbulojnë se, nëse nuk kanë shumë për të bërë, nuk janë të kënaqur me jetën e tyre.
Si ta kapërceni frikën nga koha e lirë?
Frika e kohës së lirë kapërcehet para së gjithash duke hequr qafe ankthin që lind nga ndjenja e detyrimit për të qenë produktiv me çdo kusht. Për ta bërë këtë duhet të përqendroheni në faktin se nëse relaksoni mendjen dhe trupin tuaj për një periudhë të caktuar kohe, kur t’i përkushtoheni aktiviteteve aktuale të prodhimit do të jeni në gjendje të jeni më të saktë, më të shpejtë dhe më efikas.
Së dyti, duhet kuptuar që frika nga koha e lirë është në të vërtetë vetëm një simptomë e problemeve më serioze. Kjo tregon që ju doni të shpëtoni nga problemet që nuk ndiheni të aftë t’i zgjidhni. Identifikimi i atyre problemeve që ju ndihmojnë të kuptoni pse nuk jeni të kënaqur të rrini vetëm me veten është hapi i parë drejt shërimit jo vetëm nga fobia e relaksimit, por edhe drejt tejkalimit të problemeve më të rëndësishme.
